Joden in Nederland mogen steeds minder.

Anti-Joodse maatregelen

  • Printen

Aanvankelijk laten de nazi’s de Joden met rust, maar daar komt in oktober 1940 verandering in. De ene na de andere maatregel wordt ingevoerd. Alle ambtenaren moeten verklaren of zij Joods of niet-Joods zijn. Net als eerder in Duitsland worden joodse ambtenaren en leerkrachten korte tijd later ontslagen. Begin 1941 moeten alle Joden in Nederland zich laten registreren. Zo weet de bezetter precies waar Joden wonen.

Anne schrijft:

‘ ...en we mochten dit niet en dat niet. Jacque zei altijd tegen me: «Ik durf niets meer te doen, want ik ben bang dat het niet mag.’

Geen eigen bedrijf meer

Vanaf oktober 1940 mogen Joden geen eigen bedrijf meer hebben. Joodse eigenaren moeten hun bedrijf laten registreren zodat de bezetter ze kan ariseren.

Otto Frank benoemt Jo Kleiman tot directeur van Opekta, maar blijft achter de schermen actief. Victor Kugler wordt directeur van specerijenfirma Pectacon, dat Gies & Co gaat heten. Een paar maanden later verhuizen de bedrijven van het Singel 400 naar de Prinsengracht 263.

Naar een aparte Joodse school

Na de zomer van 1941 moeten Margot en Anne naar het Joods Lyceum. Joodse leerlingen mogen van de bezetter niet meer met niet-joodse op dezelfde school zitten. Het is de eerste keer dat de zusjes Frank naar dezelfde school gaan.

Jodenster

Vanaf mei 1942 worden ze bovendien gedwongen om een ster met het woord 'Jood' op hun kleren te dragen. Op 12 juni 1942 is Anne Frank jarig, ze wordt dertien. Op die dag krijgt ze van haar ouders een cadeau, dat ze erg graag wil hebben: een dagboek. Ze begint er meteen in te schrijven.

Rembrandtplein, Amsterdam Er verschijnen borden in Nederland met de tekst ‘Verboden voor joden’ of ‘ Joden niet gewenst’.

Een lijst van dingen die niet meer mogen

In haar dagboek maakt Anne Frank een lange lijst van alle dingen die zij niet meer mag:

'Jodenwet volgde op jodenwet en onze vrijheid werd zeer beknot. Joden moeten een jodenster dragen; joden moeten hun fietsen afgeven; joden mogen niet in de tram; joden mogen niet in een auto, ook niet in een particuliere; joden mogen alleen van 15.00 - 17.00 uur boodschappen doen; joden mogen alleen maar naar een joodse kapper; joden mogen vanaf 20.00 uur 's avonds tot 6.00 uur 's ochtends niet op straat; joden mogen zich niet in schouwburgen, bioscopen en andere voor vermaak dienende plaatsen ophouden; joden mogen niet naar een zwembad, evenmin naar tennis-, hockey- of andere sportplaatsen; joden mogen niet roeien; joden mogen in het openbaar generlei sport doen; joden mogen na acht uur 's avonds niet meer in hun tuin zitten, evenmin bij hun kennissen; joden mogen niet bij christenen thuis komen; joden moeten naar joodse scholen gaan en al dergelijke meer.'

Ingang Vondelpark, gezien vanaf de Van Eeghenstraat. Het Vondelpark was tijdens de bezetting verboden voor Joden (© Stadsarchief Amsterdam).
Anne en vriendinnen
Anne op de schaats in het Vondelpark, winter 1941

SS'ers van het Regiment "Der Führer" op het talud voor de Grebbesluis - 13 mei 1940

De Duitse inval De verovering van West-Europa

De Duitse inval in Nederland is onderdeel van de verovering van Frankrijk. Door een combinatie van tactiek, geluk en bruut geweld weten de Duitsers West-Europa in korte tijd op de knieën te dwingen.

Meer

Anti-Joodse maatregelen Joden in Nederland mogen steeds minder

Aanvankelijk laten de nazi’s de Joden met rust, maar daar komt in oktober 1940 verandering in...

Meer

Anne op het Joods Lyceum Anne zit sinds 1 oktober 1941 op het Joods Lyceum.

Op bevel van de nazi's mogen Joodse kinderen niet meer op gewone scholen zitten...

Meer
Anne Frank Stichting

Voorbereidingen op de onderduik De familie Frank maakt de schuilplaats gereed

De schuilplaats bevindt zich in een leegstaand gedeelte van Otto’s bedrijf aan de Prinsengracht 263.

Meer