Otto Frank trouwt in 1925 met Edith Holländer. Samen krijgen ze twee dochters: Margot en Anne. Het gezinsleven is gelukkig, maar er zijn zakelijke tegenslagen.

Annes ouders

Edith, Otto en Margot Frank in Aken, 26 juni 1926. Fotocollectie Anne Frank Stichting
  • Printen

Otto Frank dient in het leger tijdens de Eerste Wereldoorlog. Daarna werkt hij voor een bank. Begin jaren twintig ontmoet hij Edith Holländer, dochter van een rijke ondernemer. In 1925 trouwen ze. In de jaren daarna worden twee dochters geboren: Margot en Anne. Hoewel het een fijn gezin is, gaat het op zakelijk gebied niet goed.

“Van vaders verleden weet ik iets af en wat ik niet weet, heb ik erbij gefantaseerd,” schrijft Anne op 8 februari 1944 in haar dagboek. “Ik meen te weten dat vader moeder getrouwd heeft omdat hij moeder geschikt vond de plaats in te nemen van zijn vrouw. Ik moet zeggen dat ik moeder bewonder zoals ze die plaats ingenomen heeft en voor zover ik weet nooit gemopperd heeft en ook nooit jaloers was.” Anne en haar moeder botsen tijdens de onderduik regelmatig met elkaar maar toch weet zij het huwelijk van haar ouders te waarderen. “Vader neemt moeder zoals ze is, ergert zich vaak, maar zegt zo weinig mogelijk omdat hij weet welke offers moeder heeft moeten brengen.”

Otto's jeugd

Otto Heinrich Frank wordt op 12 mei 1889 geboren in de Duitse stad Frankfurt am Main. Hij heeft twee broers, Robert en Herbert, en een zusje, Helene, dat door de familie Leni wordt genoemd. Het gezin waarin Otto opgroeit is welgesteld. Vanaf zijn twaalfde jaar woont Otto in een statige villa aan de Beethovenplatz. Tijdens zijn middelbare schoolperiode bezoekt Otto het Lessing Gymnasium in Frankfurt. Hier doet hij in 1908 eindexamen. Hij boekt goede resultaten. Na zijn eindexamen gaat Otto in het zomersemester naar de Universiteit in Heidelberg waar hij lessen in kunstgeschiedenis volgt. Na deze zomer loopt Otto een jaar lang stage bij een bank in Frankfurt.

New York

Tijdens de zomer in Heidelberg is Otto bevriend geraakt met Nathan Strauss, de zoon van één van de eigenaren van het bekende New Yorkse warenhuis Macy’s. Na de zomer van 1909 vertrekt Otto naar New York om als leerling-bediende bij Macy’s te werken. Drie dagen na zijn aankomst op 14 september sterft zijn vader, Michael Frank. Otto keert zo snel mogelijk terug naar Duitsland om bij zijn familie te zijn. Twee maanden later is hij weer terug in Amerika. Hij zal hier, afgezien van een paar korte reisjes naar Frankfurt, blijven tot juni 1911. Terug in zijn geboortestad gaat Otto aan de slag als handelsbediende voor een bedrijf dat uiteenlopende artikelen zoals ijzerwaren, bouwmaterialen, lampen en glas maakt.

Eerste Wereldoorlog

In 1914 breekt de Eerste Wereldoorlog uit. Een jaar later gaat Otto het Duitse leger in. Hij volgt daar een opleiding tot kanonnier. Vanaf de herfst van 1915 is hij gestationeerd aan het westelijk front. Hier maakt hij als waarnemer en telefonist in 1916 de Slag om de Somme mee, waarbij bijna een half miljoen Duitse soldaten sneuvelen. Een jaar later wordt Otto bevorderd tot de onderofficiersrang van sergeant. Wanneer in 1918 de oorlog is afgelopen, treedt Otto in dienst bij de bank die door zijn vader is opgericht. Deze bank is gericht op onder andere de effecten- en deviezenhandel. Na het overlijden van Michael Frank heeft Otto’s moeder Alice de bank voortgezet, maar nu nemen Otto en zijn broer Herbert de leiding ervan op zich.

Otto Frank (in het midden) met drie medesoldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog. Op de achterkant staat: “Otto juli 1917”. © Anne Frank Fonds, Bazel / Anne Frank Stichting, Amsterdam

Ediths jeugd

Otto ontmoet Edith Holländer voor het eerst in 1921 of 1922. tijdens de verloving van zijn broer met een goede vriendin van Edith. Edith is geboren op 16 januari 1900 in de Duitse stad Aken. Ze is het jongste kind van Abraham Holländer en Rosalie Holländer-Stern, een fabrikantenechtpaar dat tot de Joodse elite van die stad behoort. De vader van Edith heeft twee bedrijven, een metaalverwerkingsbedrijf en een bedrijf voor de bouw en reparatie van transportwagens en treinwagons. Doordat de zaken goed lopen, leeft het gezin in welstand. Het gezin Holländer telt naast Edith nog drie kinderen: Julius, Walter en Bettina. Ze leiden een onbezorgde jeugd, al is het overlijden van Bettina in 1914 een ingrijpende gebeurtenis.

Ediths schooltijd

Over Ediths schooltijd is alleen bekend dat ze tien klassen van het Lyceum van de Evangelische Viktoriaschool doorloopt. Op deze school zitten veel Joodse meisjes maar het grootste deel van de leerlingen is christelijk. Edith is een vlijtige leerling. Ook doet ze graag aan sport, tennissen en zwemmen. Na haar schoolperiode werkt ze in het bedrijf van haar vader. Religie speelt een belangrijke rol in haar leven. Ze leest veel, gaat graag naar feesten en houdt van mooie spullen en kleren. “Wij luisteren met open mond naar de verhalen van verlovingen met 250 mensen, particuliere bals en diners,” schrijft Anne in haar dagboek op 8 mei 1944.

De bruiloft van Otto en Edith

Op 5 april 1925 verlooft Otto zich in Aken met Edith. Vier weken later, op 8 mei, vindt hun burgerlijk huwelijk plaats. Op 12 mei, Otto’s zesendertigste verjaardag, wordt hun huwelijk ingezegend in de synagoge van Aken. Op een foto van die dag staan Otto en Edith breed lachend tussen een grote groep familieleden. ’s Avonds is er een groot banket voor alle huwelijksgasten. Op de menukaart van deze avond is te zien dat er een groots en uitvoerig diner wordt geserveerd. Na de bruiloft gaan Otto en Edith op huwelijksreis naar San Remo in Italië. Tijdens deze reis wordt er een foto van hen gemaakt. Zittend op een rots aan het strand ziet het kersverse echtpaar er stralend en gelukkig uit.

Otto en Edith Frank in San Remo (Italië), in mei 1925, tijdens hun huwelijksreis. © Anne Frank Fonds, Bazel / Anne Frank Stichting, Amsterdam

Leven in Frankfurt

Otto en Edith wonen eerst een tijdje bij Otto’s moeder in Frankfurt. Negen maanden na hun bruiloft, in februari 1926, krijgen Otto en Edith daar hun eerste dochter, Margot. Drieënhalf jaar later volgt Anne. Het gezin woont dan al in een ander huis aan de Marbachweg. Otto is een sociale man en een zorgzame vader, maar kan ook heel strikt zijn. Hij werkt veel voor de familiebank terwijl Edith voor het huishouden zorgt. In de weinige vrije tijd die Otto heeft leest hij graag. Voor zijn dochters maakt hij graag tijd vrij om samen spelletjes te spelen, hen te fotograferen en met hen te kletsen. Otto en Edith zijn allebei erg betrokken bij de opvoeding van hun dochters.

Financieel slechte tijden

Na de Eerste Wereldoorlog verslechteren de economische omstandigheden in Duitsland. Er heerst een torenhoge inflatie en er gelden strenge beperkingen op de deviezenhandel. Daardoor gaat het steeds slechter met de bank van de familie Frank. Otto zoekt naar nieuwe mogelijkheden om geld te verdienen voor de familiebank. Hij richt daarom samen met zijn broer in 1923 een Amsterdams filiaal op. In Amsterdam leert Otto Johannes Kleiman kennen, die hij als procuratiehouder van de Amsterdamse bank aanstelt. Dit betekent dat Johannes de bank leidt wanneer Otto en Herbert niet in Amsterdam zijn.

Vanaf 1927 neemt Otto ook de leiding van de firma Sodener Mineral Produkte G.m.b.H. op zich. Dit bedrijf maakt keelpastilles en is al jarenlang familiebezit. Helaas lopen ook hier de inkomsten terug. De bank van de familie Frank gaat in 1932 failliet. De financiële omstandigheden van het gezin Frank moeten voor Edith vooral in het begin van haar huwelijk met Otto erg lastig zijn geweest. Ze groeide immers op in een gezin waar het haar aan niets ontbrak. Nu moest zij in een kleiner huis en met minder luxe leven dan zij gewend was.

Een goed huwelijk

Voor de viering van hun veertienjarig huwelijk in 1939, wanneer het gezin al ruim vijf jaar in Amsterdam woont, schrijft Otto een brief aan Edith. Hierin benadrukt hij de harmonie van hun huwelijk, ondanks de moeilijke tijden die ze doormaken. Hij bedankt Edith voor haar liefde en zorgzaamheid en schrijft, dat ze er allebei naar moeten streven, hun kinderen een “gevoel van saamhorigheid, verdraagzaamheid en het opkomen voor anderen” bij te brengen. Voormalig buurmeisje Gertrud Naumann herinnert zich jaren later dat zij graag bij Otto en Edith in Frankfurt over de vloer kwam, bijna iedere dag. Volgens Gertrud waren zij altijd erg lief voor elkaar en voor andere mensen.

Annes ouders Het leven van Otto en Edith Frank

Otto Frank trouwt in 1925 met Edith Holländer. Samen krijgen ze twee dochters: Margot en Anne. Het gezinsleven is gelukkig, maar er zijn zakelijke tegenslagen.

Meer

Anne en Margot in Frankfurt Jeugd en schooltijd

Anne Frank en haar familie hebben een gelukkige tijd in Frankfurt am Main. Begin jaren dertig krijgt het gezin te maken met de gevolgen van de economische crisis. Ook de populariteit van de nazi’s wordt nu merkbaar voor de familie Frank.

Meer

Moeilijke tijden in Duitsland Financiële tegenslagen en antisemitisme

Door de economische crisis gaan de zaken van Otto Frank niet goed. Samen met het de machtsgreep van de nazi’s in 1933 doet dit de familie Frank besluiten te emigreren. Aan het einde van het jaar verhuist ze naar Nederland.

Meer
Weimar, Aufmarsch der Nationalsozialisten

De Jodenhaat van Adolf Hitler Drie belangrijke redenen

Er is moeilijk één oorzaak aan te wijzen voor de Jodenhaat van Adolf Hitler maar er zijn wel drie hoofdredenen te noemen: het antisemitische klimaat in het vooroorlogse Wenen, de Duitse nederlaag van de Eerste Wereldoorlog en zijn geloof in het bestaan van superieure en inferieure rassen.

Meer
Aufmarsch am Abend der Machtergreifung Hitlers

Vestiging van de nazidictatuur Afrekening met tegenstanders

Hitler verandert Duitsland in een paar maanden tijd in een dictatuur. Het naziregime vervolgt politieke tegenstanders. Joden zijn het slachtoffer van discriminerende maatregelen en geweld.

Meer