Anne Frank en haar familie hebben een gelukkige tijd in Frankfurt am Main. Begin jaren dertig krijgt het gezin te maken met de gevolgen van de economische crisis. Ook de populariteit van de nazi’s wordt nu merkbaar voor de familie Frank.

Anne en Margot in Frankfurt

Otto Frank met zijn dochters Anne en Margot op schoot. Frankfurt am Main, 1931. Fotocollectie Anne Frank Stichting
  • Printen

Anne Frank en haar oudere zus Margot worden allebei geboren in Frankfurt am Main. Ze hebben een gelukkige jeugd. De band met hun ouders is goed en ze hebben goed contact met de buurtkinderen. Begin jaren dertig verhuist de familie. De gevolgen van de economische crisis zijn voelbaar. Ook de politieke situatie verslechtert als de anti-Joodse nazi’s aan invloed winnen.

Margot

Op 16 februari 1926 wordt Margot Betti geboren in Frankfurt am Main. De naam Betti komt van de overleden zus van Edith, Bettina. Margot’s ouders noemen haar liefkozend ‘Mutz’. Na de geboorte van Margot houdt Edith een Merkbuch für das Leben unseres Kindes bij. In dit babyalbum noteert zij de details rond de geboorte van haar dochter, de naam van de verloskundige, gegevens over de familie, inentingen en andere bijzonderheden zoals wanneer het eerste tandje doorkomt. Ook plakt ze er veel foto’s in. Drie jaar na de geboorte van Margot, op 12 juni 1929, krijgt zij een zusje, Annelies Marie, dat door het gezin Anne wordt genoemd. Edith schrijft in het babyboek van Anne dat Margot op 14 juni haar zusje voor het eerst ziet en dat ze erg opgetogen is.

Margot Frank. Haar tweede naam is Betti, naar Ediths vroeg overleden zusje. © Anne Frank Fonds, Bazel / Anne Frank Stichting, Amsterdam

Spelen met de buurtkinderen

Het gezin woont aan de Marbachweg in Frankfurt. Hier hebben Anne en Margot een leuke tijd. In de buurt wonen veel kinderen en bijna iedere dag komen er kinderen met Margot spelen. In de tuin van hun huis staat een zandbak waar Anne veel in te vinden is. Zij is nog te klein om voorbij het tuinhek te komen. Margot mag de tuin al wel uit en zij speelt veel met haar vriendjes en vriendinnetjes op straat. Zodra Anne kan lopen speelt ze vaak met hen mee. Jeugdvriendinnetje Hilde Staab weet zich jaren later nog te herinneren hoe haar moeder en Edith samen vaak vanuit hun ramen of vanaf het balkon naar de spelende kinderen in de tuin keken en er erg van konden genieten hun kinderen zoveel plezier te zien hebben.

Ook voor ons behoren de jaren op de Marbachweg tot de allermooiste.

Edith Frank-Holländer, 1937

Boeken en foto’s

De kinderen in de buurt hebben niet allemaal dezelfde achtergrond. Sommige buurtkinderen zijn katholiek, andere protestants of Joods. Margot en haar vriendinnetjes zijn erg nieuwsgierig naar elkaars feesten en tradities. Margot wordt daarom bijvoorbeeld uitgenodigd op het communiefeestje van Hilde en wanneer de familie Frank Chanoeka viert, mogen de kinderen uit de buurt soms meedoen. De familie Frank is liberaal-Joods. Dat wil zeggen dat zij niet streng gelovig is maar wel meedoet met de tradities van het jodendom. Otto en zijn gezin voelen zich in de eerste plaats Duits. Otto vindt lezen en studeren erg belangrijk. Niet alleen voor zichzelf maar ook voor zijn twee dochters. Otto is een enthousiast amateurfotograaf. Hij maakt vaak foto’s van Anne en Margot bij het spelen met de buurtkinderen, tijdens dagjes uit of wanneer zij op bezoek zijn bij hun opa en oma Holländer in Aken.

Pim

Anne en Margot zijn dol op hun vader. Zij en hun moeder Edith noemen hem meestal liefkozend Pim. Wanneer Otto zijn dochters ’s avonds naar bed brengt, vertelt hij hen vaak nog een verhaaltje voor het slapen gaan. Regelmatig verzint hij deze zelf. Vaak gaan ze over “De twee Paula’s”. Dit zijn twee meisjes die allemaal avonturen beleven. De lieve Paula is de gehoorzame van de twee, de stoute Paula is een meisje dat veel kattenkwaad uithaalt. Anne en Margot genieten hier altijd erg veel van.

Marbachweg 307, Frankfurt am Main Fotocollectie Anne Frank Stichting

Een nieuwe straat

In 1931 verhuizen Otto, Edith, Margot en Anne van de Marbachweg naar de Ganghoferstraße. Het gezin verhuist vooral omdat het goedkoper moet gaan wonen. De bank van de familie Frank lijdt ernstige verliezen en Otto’s inkomsten lopen snel terug. Daar komt bij dat de huisbaas van de woning aan de Marbachweg lid is van de antisemitische NSDAP. Hilde vermoedt dat de familie Frank vanwege de verslechterde band met hun huisbaas besloot naar een andere woning te vertrekken. De zoon van de huisbaas verklaarde later echter dat zijn vader lid moest worden van de NSDAP omdat hij anders zijn baan zou verliezen en niet omdat hij een hekel had aan Joden.

Anne Frank, Ganghoferstrasse, Frankfurt am Main, 1931. Fotocollectie Anne Frank Stichting

Nadat het gezin in 1931 van de Marbachweg naar de Ganghoferstraße is verhuisd, blijven Anne en Margot bevriend met de kinderen uit hun oude buurt. Voormalig buurmeisje Gertrud Naumann vertelt later dat zij erg veel heimwee had naar de familie Frank. Ze gaat daarom nog bijna iedere week langs om met Margot in de zandbak te spelen. Het gezin woont niet zo heel ver van het oude huis vandaan en er zijn mooie wandelpaden en heuveltjes om in de winter, wanneer er sneeuw ligt, vanaf te kunnen sleeën. De meisjes Frank maken snel nieuwe vriendjes in hun nieuwe buurt.

Margot gaat naar school

In de buurt van hun nieuwe huis staat de Ludwig Richter School en op 6 april 1932 beleeft Margot hier haar eerste schooldag. De school heeft een modern schoolhoofd en soms worden er zelfs lessen in de buitenlucht gegeven. De leerlingen worden aangemoedigd vrij te leren en een vriendschappelijke band op te bouwen met de meesters en juffen. Otto Frank schrijft in juni 1932 aan zijn moeder: “Margot is een engel, ze had vandaag een schoolreisje. Ze was dolgelukkig...”

Opnieuw verhuisd

Ze wonen een kleine twee jaar in de Ganghoferstraße, totdat het gezin om financiële redenen moet intrekken bij oma Frank, de moeder van Otto. Omdat de school van Margot nu een stuk verder van hun huis is, gaat ze naar een andere school die meer in de buurt ligt, de Varrentrapp School. Otto en Edith hopen dat Margot daar weinig last zal hebben van haar Joodse afkomst maar helaas blijkt dit wel het geval.

Annes ouders Het leven van Otto en Edith Frank

Otto Frank trouwt in 1925 met Edith Holländer. Samen krijgen ze twee dochters: Margot en Anne. Het gezinsleven is gelukkig, maar er zijn zakelijke tegenslagen.

Meer

Anne en Margot in Frankfurt Jeugd en schooltijd

Anne Frank en haar familie hebben een gelukkige tijd in Frankfurt am Main. Begin jaren dertig krijgt het gezin te maken met de gevolgen van de economische crisis. Ook de populariteit van de nazi’s wordt nu merkbaar voor de familie Frank.

Meer

Moeilijke tijden in Duitsland Financiële tegenslagen en antisemitisme

Door de economische crisis gaan de zaken van Otto Frank niet goed. Samen met het de machtsgreep van de nazi’s in 1933 doet dit de familie Frank besluiten te emigreren. Aan het einde van het jaar verhuist ze naar Nederland.

Meer
Weimar, Aufmarsch der Nationalsozialisten

De Jodenhaat van Adolf Hitler Drie belangrijke redenen

Er is moeilijk één oorzaak aan te wijzen voor de Jodenhaat van Adolf Hitler maar er zijn wel drie hoofdredenen te noemen: het antisemitische klimaat in het vooroorlogse Wenen, de Duitse nederlaag van de Eerste Wereldoorlog en zijn geloof in het bestaan van superieure en inferieure rassen.

Meer
Aufmarsch am Abend der Machtergreifung Hitlers

Vestiging van de nazidictatuur Afrekening met tegenstanders

Hitler verandert Duitsland in een paar maanden tijd in een dictatuur. Het naziregime vervolgt politieke tegenstanders. Joden zijn het slachtoffer van discriminerende maatregelen en geweld.

Meer