Door de economische crisis gaan de zaken van Otto Frank niet goed. Samen met het de machtsgreep van de nazi’s in 1933 doet dit de familie Frank besluiten te emigreren. Aan het einde van het jaar verhuist ze naar Nederland.

Moeilijke tijden in Duitsland

  • Printen

Het gaat door de economische crisis steeds slechter met de bank van de familie Frank. Als Hitler en de NSDAP in 1933 in Duitsland aan de macht komen verslechtert de situatie voor alle Duitse Joden. Otto Frank en zijn vrouw Edith willen om deze redenen emigreren. Als Otto de kans krijgt in Amsterdam een bedrijf te beginnen, verlaat de familie Frank Duitsland.

Eén van de laatste foto's van Anne (l.), Margot en hun moeder in Frankfurt

Financiële problemen

Het is Otto en Herbert niet gelukt om de bank van hun vader na 1919 nog goed te laten draaien. De bank heeft zwaar te lijden onder de financiële gevolgen van de Eerste Wereldoorlog en krijgt ook te maken met wettelijke beperkingen in het geld- en deviezenverkeer. Na een korte opleving raakt de Duitse economie na de beurskrach in 1929 wederom in een grote crisis. Het gaat steeds slechter met de bank. Ook bij het andere bedrijf waarover Otto sinds 1927 de leiding heeft, een fabriek die onder andere keelpastilles maakt, lopen de inkomsten terug. Otto’s zwager Erich Elias vertrekt in 1929 naar Zwitserland om daar te werken voor het bedrijf Opekta. Dit bedrijf handelt in pectine, een geleermiddel om jam mee te maken. Ook Otto zoekt naar mogelijkheden om zich met zijn gezin in het buitenland te vestigen.

Hitler wordt rijkskanselier

In de winter van 1932/1933 verandert er veel voor de familie Frank en voor alle andere Joden in Duitsland. Op 30 januari 1933 is Adolf Hitler tot Rijkskanselier van Duitsland benoemd. Otto herinnert zich later: “Op 30 januari waren we toevallig bij kennissen uitgenodigd. We zaten aan tafel en luisterden naar de radio. Toen kwam het bericht dat Hitler Rijkskanselier was geworden. Daarna kwam het bericht over een fakkeloptocht van de SA in Berlijn en wij hoorden het geschreeuw en gejuich. Hitler eindigde zijn toespraak met de woorden: “Geef mij vier jaar de tijd!” Onze gastheer zei toen opgewekt: “Laat ons maar eens zien wat die man kan!” Ik was sprakeloos, mijn vrouw als versteend.”

Zorgen om de toekomst

Otto en Edith maken zich erg veel zorgen over hun toekomst. Dit laten zij niet merken aan hun dochters die zij, ondanks de moeilijke tijden, een onbezorgde jeugd willen geven. Op de school van Margot wordt echter in ieder klaslokaal een portret van Hitler opgehangen. Na de paasdagen van dat jaar krijgen de Joodse kinderen in de school aparte banken toegewezen om hen goed te kunnen onderscheiden van de niet-Joodse kinderen.

In april 1933 neemt Hitlers regering allerlei maatregelen tegen de Joden. Joodse leraren worden ontslagen en Joodse kinderen worden uitgescholden en gepest. Margot wordt door haar ouders van school gehaald. Veel andere Joodse kinderen vertrekken ook. De Joodse kinderen die blijven, krijgen standaard voor alle vakken een voldoende in plaats van een goed of een zeer goed. Het idee hierachter is dat Joden minderwaardig zouden zijn en niet intelligent mochten lijken. De onderwijzers mogen niet anders dan slechte cijfers geven.

Toen velen van mijn Duitse landgenoten veranderden in horden nationalistische, wrede, antisemitische misdadigers, moest ik daaruit consequenties trekken en hoewel het mij zeer veel verdriet deed, besefte ik dat Duitsland niet de hele wereld was en ik verliet mijn land voorgoed.

Otto Frank

Emigreren

Omdat ze hun dochters niet willen laten opgroeien in een land waar hun leven vanwege hun afkomst moeilijk wordt gemaakt, besluiten Otto en Edith hun heil te zoeken in een ander land. In maart 1933 valt het besluit: Otto gaat naar Nederland om in Amsterdam een vestiging van Opekta op te richten. Hij krijgt hierbij hulp van zijn zwager Erich. Otto stopt nu met zijn werk in Duitsland en vestigt zich in juli 1933 in Nederland. Edith, Margot en Anne gaan tijdelijk bij oma Holländer in Aken wonen. Edith reist regelmatig op en neer tussen Duitsland en Amsterdam om een woning voor het gezin te zoeken. Wanneer dit gelukt is, verhuist Margot in het najaar van 1933 naar Amsterdam. Anne volgt in februari 1934.

Exposantenkaart Otto Frank
De exposantenkaart van Otto Frank voor een beurs in Rotterdam. © Anne Frank Fonds, Bazel / Anne Frank Stichting, Amsterdam

Annes ouders Het leven van Otto en Edith Frank

Otto Frank trouwt in 1925 met Edith Holländer. Samen krijgen ze twee dochters: Margot en Anne. Het gezinsleven is gelukkig, maar er zijn zakelijke tegenslagen.

Meer

Anne en Margot in Frankfurt Jeugd en schooltijd

Anne Frank en haar familie hebben een gelukkige tijd in Frankfurt am Main. Begin jaren dertig krijgt het gezin te maken met de gevolgen van de economische crisis. Ook de populariteit van de nazi’s wordt nu merkbaar voor de familie Frank.

Meer

Moeilijke tijden in Duitsland Financiële tegenslagen en antisemitisme

Door de economische crisis gaan de zaken van Otto Frank niet goed. Samen met het de machtsgreep van de nazi’s in 1933 doet dit de familie Frank besluiten te emigreren. Aan het einde van het jaar verhuist ze naar Nederland.

Meer
Weimar, Aufmarsch der Nationalsozialisten

De Jodenhaat van Adolf Hitler Drie belangrijke redenen

Er is moeilijk één oorzaak aan te wijzen voor de Jodenhaat van Adolf Hitler maar er zijn wel drie hoofdredenen te noemen: het antisemitische klimaat in het vooroorlogse Wenen, de Duitse nederlaag van de Eerste Wereldoorlog en zijn geloof in het bestaan van superieure en inferieure rassen.

Meer
Aufmarsch am Abend der Machtergreifung Hitlers

Vestiging van de nazidictatuur Afrekening met tegenstanders

Hitler verandert Duitsland in een paar maanden tijd in een dictatuur. Het naziregime vervolgt politieke tegenstanders. Joden zijn het slachtoffer van discriminerende maatregelen en geweld.

Meer