Op zoek naar andere verraders

Meer verdachten

Boek van Melissa Mueller
Voorkant boek Melissa Müller Anne Frank, de biografie.
  • Printen

In 1998 gaf Melissa Müller in haar biografie over Anne Frank aan dat Lena Hartog-van Bladeren het verraad wel eens gepleegd zou kunnen hebben. Twee jaar later kwam Carol Ann Lee in haar biografie over Otto Frank met een nieuwe theorie. Volgens haar was Tonny Ahlers de schuldige. Later kwamen er nog weer andere mensen in beeld.

Lena Hartog-van Bladeren

In 1998 verscheen 'Anne Frank, de biografie' van Melissa Müller. In haar boek schrijft zij dat de andere magazijnknecht Lammert Hartog beslist ook geweten moet hebben dat er joden waren verborgen, evenals zijn vrouw Lena Hartog-van Bladeren. Zij werkte niet alleen als schoonmaakster op de Prinsengracht 263 maar ook bij Petrus en Anna Genot. Petrus Genot werkte voor het bedrijf van Kleimans broer.

Toen Lena Hartog in 1948 verhoord werd, vertelde zij niet aan de politie dat zij op de Prinsengracht 263 gewerkt had. Volgens een verklaring van Anna Genot uit 1948 heeft Lena in juli 1944 tegen haar gezegd dat ze zich vreselijk zorgen maakte over de veiligheid van haar man, omdat er op de Prinsengracht joden waren verstopt. Ook tegen Bep zou zij hebben gezegd dat zij allen in levensgevaar zouden zijn als het werd ontdekt.

Melissa Müller suggereert in haar boek dat de onderduikers waarschijnlijk zijn verraden door Lena Hartog-van Bladeren. Er is echter geen enkel bewijs voor. Feit is wel dat het onderzoek in 1948 en in 1963/64 zich te veel heeft gericht op Willem van Maaren en dat de rol van Lena Hartog-van Bladeren en haar man nooit serieus is onderzocht.

Tonny Ahlers

Otto Frank en Tonny Ahlers ontmoetten elkaar voor de eerste keer in april 1941, dus voor de onderduik. Otto Frank had tijdens een ontmoeting met een kennis zijn twijfels geuit over een Duitse overwinning. Deze kennis gaf hem vervolgens per brief aan bij de Gestapo. Tonny Ahlers, die in NSB en SD-kringen verkeerde, onderschepte de brief en troggelde vervolgens Otto Frank geld af voor zijn zwijgen.

Volgens Carol Ann Lee is het niet bij deze ene keer gebleven en chanteerde Tonny Ahlers Otto Frank ook daarna. Ahlers beweerde na de oorlog dat hij op de hoogte was van de onderduikers in het achterhuis. Ondanks dat ze Ahlers stelselmatig als onbetrouwbaar en leugenachting neerzet, noemt Carol Ann Lee hem toch de verrader.

NIOD-onderzoek

In 2003 onderzoekt het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) de theorieën over Lena Hartog-van Bladeren en Tonny Ahlers. Beide theorieën worden gewogen en te licht bevonden.

Eindconclusie van het NIOD is dan ook:

'Wij moeten helaas vasthouden aan hetgeen wij al in 1986 vaststelden: "De juiste toedracht zal niet meer gereconstrueerd kunnen worden." Dat is natuurlijk jammer, want wij hadden vanzelfsprekend graag de dader (of meerdere daders) willen onthullen, zodat dit deel van het verhaal rond Anne Frank afgerond zou kunnen zijn. Dat is dus niet het geval. Niet uitgesloten is dan ook dat in de toekomst nieuwe verraadhypothesen naar voren komen. Of deze hypothesen op bronnen zullen zijn gefundeerd, zal moeten worden afgewacht.'

Download het NIOD-onderzoek 2003 (Nederlands en Engels)

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie

Nieuwe hypothesen

Sindsdien zijn inderdaad nieuwe hypothesen de revue gepasseerd. Journalist Sytze van der Zee stelt Ans van Dijk, de in 1948 terechtgestelde verraadster, verantwoordelijk. Over helpster Bep Voskuijl verscheen een boek van haar zoon Joop van Wijk en coauteur Jeroen de Bruyn. Zij opperen daarin betrokkenheid van Beps zuster Nelly, vanwege contacten met Duitse militairen. De Anne Frank Stichting ziet geen aanleiding deze verdenking te onderschrijven (zie het nieuwsbericht van 8 april 2015).

Onderzoek naar vermoedens en verdenkingen Een magazijnmedewerker wordt als mogelijke verrader gezien

Het is nooit duidelijk geworden of en door wie de onderduikers zijn verraden...

Meer
Boek van Melissa Mueller

Meer verdachten Er zijn verschillende theorieën over wie de verrader was

In 1998 gaf Melissa Müller in haar biografie over Anne Frank aan dat Lena Hartog-van Bladeren het verraad wel eens gepleegd…

Meer