Steve Press speelt Peter van Daan in de Broadway versie van het dagboek van Anne Frank.

800 keer Peter van Daan

  • Printen

Steve Press heeft in de eerste Broadway-versie van het toneelstuk ‘Het dagboek van Anne Frank’ gespeeld. Hij is een van de weinige acteurs van het toneelstuk die nog in leven zijn. Het stuk ging in 1955 in première en was meer dan drie jaar op Broadway te zien. Steve Press deed in 1956 auditie voor de rol van Peter van Daan en hij werd gekozen. Na Broadway volgde een lange tournee door de Verenigde Staten.

Museale Collectie Anne Frank

“Dit toneelstuk is een deel van mijn leven”

Een tentoonstelling over het toneelstuk en de film 'The diary of Anne Frank', tot 15 april 2014 te zien in het Anne Frank Huis.

Meer

Online winkel

Koop het dagboek van Anne Frank, andere boeken, dvd's, museumcatalogi en ansichtkaarten!

Naar de online winkel
Steve Press als peter in het toneelstuk
Peter van Daan (Steve Press) met Mouschi tijdens de opvoering in Chicago. Links mevrouw Van Daan (Nan McFarland), rechts mijnheer Van Daan (Gil Green).

Steve Press was 21 jaar en had net zijn theateropleiding aan de Universiteit van New York afgerond. Hij probeerde werkt te vinden als acteur en dat was moeilijk. Het was puur toeval dat hij auditie kon doen voor het toneelstuk ‘Het dagboek van Anne Frank’: ‘Ik was op weg naar een auditie toen ik een bekende tegenkwam. Hij vertelde mij dat hij de doublure was van de rol van Peter van Daan [Peter van Pels]. Hij had die rol inmiddels overgenomen, maar Garson Kanin, de regisseur, wilde niet met hem verder, want hij was te oud en te groot geworden. Hij was op zoek naar iemand anders voor die rol. Hij raadde mij aan om bij hem langs te gaan. Daar vertelde de receptioniste me dat audities alleen via een agent mogelijk waren en die had ik nog niet. Op dat moment kwam Garson Kanin langs, zag mij, keek naar de receptioniste en zei: ‘Laat hem maar auditie doen.’

'Iedereen leek op mij.'

Steve was één van de 350 jonge mannen, die voor de rol in aanmerking wilden komen. Hij vond de audities een vreemde ervaring: ‘Iedereen leek op mij. We waren allemaal even lang, we zagen er hetzelfde uit, we hadden dezelfde kleur haar. Ik keek rond en dacht: ‘Dat ben ik, dat ben ik, dat ben ik...!’ De audities vonden plaats in het theater op Broadway. Steve deed zijn auditie en kreeg een paar dagen om nog langs te komen voor de volgende ronde. Die tweede keer waren er al veel minder kandidaten, nog maar 40 of 50. Later waren er nog maar 6 over. Steve zat er nog steeds bij.

Steve Press oud en jong
Steve Press in 1956 en 2002

Winnaar of verliezer

Uiteindelijk waren er nog twee kandidaten over. Steve kreeg het verzoek om naar het kantoor van Kermit Bloomgarden te komen. Hij realiseerde zich meteen hoe belangrijk dat gesprek was: ’In het theater ben je een winnaar of een verliezer. Je krijgt de rol of je krijgt hem niet. Dat is iets wat je in deze business moet leren. Met die gedachte ging ik naar binnen. We praatten wat en toen keek hij mij plotseling aan en zei: ‘Nou, we gaan het met jou proberen...’

Op tournee

Steve kwam in een gezelschap terecht met acteurs die hij erg waardeerde: Joseph Schildkraut, Gusti Huber, Margalo Gilmore, Lou Jacobi en Clinton Sundberg. Het toneelstuk was op dat moment al meer dan drie jaar op Broadway te zien. De rol van Anne Frank was eerst gespeeld door Susan Strasberg, daarna door Deena Dorn en tenslotte door Abigail Kellogg. Steve maakte het einde van de speeltijd in New York mee. Daarna zou ‘Het dagboek van Anne Frank’ op tournee gaan door de Verenigde Staten. Ze vroegen hem te blijven.

'Ze praatten niet'

Al snel werd hem duidelijk dat ‘Het dagboek van Anne Frank’ geen gewoon toneelstuk was: ‘Toen ik het stuk de eerste keer speelde was er, zoals gewoonlijk, applaus. Er is altijd applaus, ook al vindt het publiek het niets. Maar steeds vaker was het doodstil op het moment dat het doek viel. Wij stonden in een rij achter het gordijn, wachtend op applaus, maar het enige wat we konden horen was gesnik. Daarna hoorden we de stoelen kraken en terugveren... En tenslotte hoorden we sjok, sjok, sjok. De mensen schuifelden naar de uitgang. Ze praatten niet. Die ontroering raakte ons elke keer diep.’

Drie soorten publiek

De tournee begon. Eerst naar Los Angeles en San Francisco en daarna terug naar het oosten. De recensies waren positief. Steve constateerde dat er drie verschillende soorten publiek waren: ‘Je had de oudere generatie. Zij wisten waar het in het stuk om draaide en konden het relateren aan hun eigen ervaringen. Dan was er het jonge publiek. Zij zagen het vooral als een verhaal van een familie. Een beetje zoals Anatevka niet over antisemitisme gaat, maar over een vader en drie dochters. Tenslotte had je een derde soort publiek. Ik kan ze maar op één manier karakteriseren: Er is een scène in het toneelstuk, waarin Otto Frank praat met Mijnheer Kraler. Het is een luchtig moment. Plotseling zegt Otto Frank tegen Mijnheer Kraler: "Zijn wíj deze oorlog begonnen? Zijn de Joden deze oorlog begonnen?" Het is een grap en iedereen lacht. Maar een enkele keer schreeuwde iemand uit het publiek: "Ja, dat klopt!". Je wist nooit van tevoren waar dit zou gebeuren.'

'Buiten westen'

Voor het succes van de tournee was Chicago van groot belang. Chicago is de tweede stad van de Verenigde Staten. Een van de scherpste en beste theatercritici werkte daar toen: Claudia Cassidy. Ze kon een stuk maken of breken. Steve kan zich die eerste voorstelling in Chicago nog goed herinneren: ‘We waren gespannen. Zouden we slagen of niet? Abigail Kellogg, de jonge actrice, was ontzettend zenuwachtig... In een van de scènes gaat zij na een ruzie met haar moeder naar haar kamertje en gooit zich op haar bed... In Chicago miste zij het bed, knalde met haar hoofd tegen de rand en raakte buiten westen... We stopten meteen. Het doek viel en Abigail werd van het podium gehaald. Ze had een flinke buil op haar hoofd. Na een tijdje ging het weer en speelden we verder...’

De beste recensie ooit

De recensie van Claudia Cassidy was vernietigend. Over Steve was ze nog mild: ‘Steve Press is authentiek als de jonge Peter.’ Hij was blij met die recensie: ‘Voor mij was dat de beste recensie die ik ooit gekregen heb. Elke acteur wil ‘authentiek’ zijn in een rol. Het betekent dat je geloofwaardig bent. Maar de slechte recensie betekende wel dat we veel minder lang in Chicago bleven dan gepland. We hebben het toneelstuk daar maar drie maanden opgevoerd.’

Een missie

Na Chicago waren er opvoeringen in steden als Washington DC en New Haven. Vervolgens trok het gezelschap naar het zuiden tot aan Atlanta. Daarmee was de tournee eigenlijk afgelopen, maar er ontstond een discussie over een vervolg. Steve heeft een verklaring: ’Alle betrokkenen zagen het als een opdracht, als een missie. We deden iets dat belangrijk was, daarvan waren we allemaal overtuigd.’ Steve kreeg een telefoontje van Kermit Bloomgarden. ‘Hij zei: ‘Steve, ik wil dat je blijft, want we willen nog een tournee door het zuiden’. De grote nationale tournee was voorbij, maar ze wilden doorgaan. Nu zouden we naar kleinere steden gaan en in kleine schouwburgen spelen. Soms zou er maar één voorstelling zijn, soms twee’. Voor de cast was die extra tournee een vreemde ervaring. Soms was een podium te klein en konden niet alle decors opgesteld konden worden. Vlak voor de voorstelling kregen de acteurs dan te horen, welke delen van de decors er niet waren.

Een perfect script

Na de tour door het zuiden was het definitief afgelopen. Steve vond het jammer: 'Ik weet niet meer waar onze laatste voorstelling was. Ineens was het voorbij. Het was een ongelofelijke ervaring. Als je een lijst zou maken van de toneelstukken van de twintigste eeuw, dan hoort ‘Het dagboek van Anne Frank’ zeker tot de belangrijkste. Het script van Frances Goodrich en Albert Hackett is perfect. Ik ben van mening dat het stuk alle elementen van een goed toneelstuk in zich verenigt. Ik heb het vaak zelf gespeeld, ik heb het vaak gezien en ik moet zeggen dat het iets heel puurs en moois heeft.’

Het dagboek van Anne Frank verschijnt 'Hoe trots zou Anne geweest zijn, als zij dat beleefd had'

Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd onder de titel ‘Het Achterhuis’.

Meer

Reacties op 'Het Achterhuis' Nederland reageert enthousiast en er volgen vertalingen

In 1950 verschijnt 'Het Achterhuis' in het Duits en Frans.

Meer
Toneelstuk

Een toneelstuk en een film Na een toneelstuk volgt in 1958 de verfilming

Echt populair wordt het dagboek van Anne Frank pas nadat het bewerkt is tot een toneelstuk...

Meer
Steve Press als peter in het toneelstuk

800 keer Peter van Daan Steve Press deed in 1956 auditie voor de rol van Peter van Daan

Steve Press heeft in de eerste Broadway-versie van het toneelstuk ‘Het dagboek van Anne Frank’ gespeeld.

Meer
Toneelstuk

Ontvangst in Amerika De eerste confrontatie met het nazi-regime

Na een positieve recensie in de New York Times begint de verkoop van het boek te lopen.

Meer

Otto Frank verhuist naar Zwitserland Hij blijft betrokken bij de Anne Frank Stichting

Tot zijn dood in 1980 beantwoordt hij brieven van lezers van het dagboek

Meer

Nelson Mandela over Anne Frank en haar dagboek

Nelson Mandela vertelt over de kracht die hij uit het dagboek putte toen hij op Robbeneiland gevangen zat

Meer