Educatieve strip met lespakket en digiles over de Jodenvervolging voor jongeren van 13 tot 16 jaar. Met welke keuzes en dilemma’s kregen gewone mensen te maken tijdens de Holocaust? Waarom hielpen sommigen de Joden en keken anderen toe?

De Zoektocht

  • Printen

De Joodse Esther overleeft de Tweede Wereldoorlog, maar haar ouders niet, zij zijn vermoord in Auschwitz. Meer weet Esther niet, maar dan spoort haar kleinzoon Daniël via internet haar vroegere buurjongen Bob op. Bob heeft samen met Esthers ouders in Auschwitz gezeten en was tot het laatst bij haar vader. Esther is diep geschokt door zijn verhaal. Zij vertelt haar vriendin Helena dat zij haar ouders altijd vreselijk heeft gemist. Zelfs hun gezichten is zij bijna vergeten. Maar dan herinnert Helena zich iets…

Bestel de zoektocht

Het aanbod voor het onderwijs.

Naar de bestelpagina

Workshop Lesgeven over de Holocaust

Beeldgebruik, daderschap, het belang van ooggetuigenissen en perspectiefwisselingen in de les

Meer

Stripboek De Ontdekking

Educatieve strip met lespakket over de bezetting van Nederland voor jongeren van 13 tot 16 jaar. 

Meer

In De Zoektocht volgen leerlingen het Joodse meisje Esther en maken zo kennis met de belangrijkste gebeurtenissen van de Jodenvervolging. Hiernaast leren zij meer over de rollen slachtoffer, helper, toeschouwer en dader. Het zelfstandig lezen van het stripverhaal kost ongeveer 45 minuten.

Wat bedoelde Abel Herzberg met: ‘Er zijn in de Tweede Wereldoorlog geen zes miljoen Joden uitgeroeid, maar er is één jood vermoord en dat zes miljoen keer?’ Een leerling antwoordde tot mijn verassing: ‘Dat de nazi’s zes miljoen keer de kans hadden om te stoppen.’

David Knibbe, docent Metis Montessori Lyceum, Amsterdam

Gebruik

In twee lessen kun je de strip lezen, aan de slag met de werkboekjes en ze bespreken met de digiles. Wil je meer doen, gebruik dan de twee verdiepende opdrachten. Het materiaal is er op de niveaus vmbo en havo/vwo.

Leerlingen kijken naar de korte animatiefilm. © Fotografie Charlotte Bogaert / AFS

Digiles

Met behulp van de digiles kun je de opdrachten uit de werkschriften op een aansprekende en laagdrempelige manier in de les behandelen.

De digiles bestaat uit de volgende onderdelen:

  1. Filmclip: een korte animatiefilm geeft een samenvatting van het stripverhaal en vormt hiermee een goede voorbereiding op het lezen.
  2. Tijdbalk: leerlingen zetten 14 belangrijke gebeurtenissen uit de periode 1933 – 1945 in de juiste volgorde.
  3. Esthers verhaal: leerlingen maken kennis met de hoofdpersoon uit de strip.
  4. Bobs gevecht: leerlingen bekijken tekeningen over het dagelijks leven in Auschwitz. Welk begrip past bij welke tekening?
  5. Echt gebeurd: leerlingen ontdekken via foto’s, filmclips en audiofragmenten dat de striptekenaar bij het tekenen gebruik heeft gemaakt van historische bronnen. Hiernaast is er aandacht voor de rollen slachtoffer, dader, helper en omstander. 
  6. Barends hulp: leerlingen ontdekken dat mensen verschillende motieven hadden om Joden te helpen.
  7. Zij zagen het gebeuren: dilemma’s en keuzes spelen een belangrijpe rol in het stripverhaal. Met behulp van korte opdrachten en interviewfragmenten leren leerlingen meer over verzet, aanpassing en collaboratie.
  8. Wie doet nu zoiets?: het systematisch vermoorden van zes miljoen Joden is stap voor stap uitgevoerd. Bij elke stap werkten er mensen mee: de daders. Leerlingen leren de verschillende stappen te benoemen en verdiepen zich in de motieven van hen die meewerkten.
  9. Herdenken: Jongeren vertellen hoe zij de Tweede Wereldoorlog en de Jodenvervolging herdenken. 

Gesprek in de klas

De interviews met jongeren zijn bedoeld om in de klas te praten over het belang van het herdenken van de Tweede Wereldoorlog en de Jodenvervolging. Houd bij het leiden van het gesprek rekening met de verschillende achtergronden van de leerlingen.

Probeer ook de omgeving van de school bij het gesprek te betrekken. Welke monumenten zijn er in de buurt? Wanneer worden er bij die monumenten herdenkingen gehouden? Zijn er gebouwen en/of plaatsen die verwijzen naar de Tweede Wereldoorlog en de Jodenvervolging? Zijn er lokale verhalen te vertellen over deze geschie­denis? Of herdenken leerlingen een andere oorlog of conflict? Wat is er voor hen belangrijk?

Keuzes en dilemma's

Keuzes en dilemma's spelen in De Zoektocht een belangrijke rol. De mensen in de strip zitten allemaal in één van vier rollen: slachtoffer, dader, helper of toeschouwer. Mensen kozen hiervoor, of ze werden gedwongen. De persoonlijke verhalen stimuleren leerlingen na te denken over vragen als: Waarom helpen? Waarom meewerken? Waarom toekijken en niet ingrijpen?

Spannend en leerzaam

Het spannende verhaal maakt gebruik van historische foto’s, ooggetuigenissen en biografieën. De personen in het verhaal zijn fictief, maar wat ze meemaken is grotendeels afkomstig uit verhalen van verschillende ooggetuigen. Zo krijgt de geschiedenis een menselijke maat. Leerlingen kunnen zich verplaatsen in de hoofdpersonen en zich emotioneel verbonden voelen met ze. 

Lesopzet

1. Laat de strip zien, leg kort uit waar het verhaal over gaan en maak een woordweb met de associaties van leerlingen. Omcirkel daarin de begrippen en personen die horen bij de rollen: dader, slachtoffer, toeschouwer en helper en noem alvast deze begrippen. In de strip komen deze rollen expliciet terug.

2. Deel de strip uit en laat de leerlingen erin lezen. Dit duurt ongeveer 50 minuten. De strip kan ook als huiswerk opgegeven worden om tijd te winnen.

3. Bespreek het verhaal. Wat zijn de eerste reacties en vragen van leerlingen? Wil je het gesprek op gang brengen? Vraag leerlingen dan naar de sterkste, beste, mooiste of verdrietigste tekening in de strip & vraag waarom ze dat vinden.

4. Schrijf de begrippen dader, helper, slachtoffer en toeschouwer op het bord. Haal ook het woordweb van de eerste les tevoorschijn. Welke personen in de strip horen bij welke rol? Welke keuzes maakten zij? Deze vragen kun je ook in tweetallen kort laten bespreken.

5. Start de digiles op en ga daarmee nog dieper in op de verschillende rollen, keuzes en dilemma’s van gewone mensen in oorlogstijd.

Naar de digitale les De Zoektocht

Ook interessant

De Zoektocht is het vervolg op een eerdere educatieve strip: De Ontdekking. Deze strip gaat over de Tweede Wereldoorlog en de bezetting van Nederland en is geschikt voor leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

 

Bekijk samen met de klas de trailer van De Zoektocht

Heb je een vraag?

Of ben je een probleem tegengekomen in je klas? Wij beantwoorden vragen en geven praktische tips.

Stel je vraag