COLUMN - Wat gebeurt er allemaal bij de Anne Frank Stichting? In het museum, maar bijvoorbeeld ook op de afdeling Educatie en tijdens reizende tentoonstellingen. Medewerkers van de Anne Frank Stichting vertellen. Dit keer aan het woord: Karen Polak over het verschil tussen pesten en discriminatie.

Anne Frank werd niet gepest

Anti-Joodse maatregelen
  • Printen
  • RSSRSS

Anne was een populair meisje. Ze kon ook een beetje een kattenkop zijn. Gepest werd ze niet, maar wel gediscrimineerd. Plagen, pesten, vooroordeel, discriminatie: niet iedereen ziet de verschillen, maar ze zijn er wél.

Discriminatie en pesten

Onderzoeksrapport laat zien: veel docenten getuige van antisemitisme in de klas in 2012.

Meer

Anne Frank is geen remedie tegen pesten

Een paar jaar geleden werd ik gebeld door een schooljuf die met haar groep 5 naar het Anne Frank Huis wilde komen. Ik legde uit dat kinderen ouder moeten zijn en dat leerlingen in groep 8 veel meer kunnen begrijpen van het antisemitisme en racisme van de nazi’s . ‘Ja maar ze zijn zo geïnteresseerd in Anne Frank’, antwoorde ze, en na een pauze, ‘ze pesten elkaar ook zo veel’. Ik dacht: er is wel iets flink mis als Anne Frank ingezet moet worden om pesten tegen te gaan.

Overeenkomst

Zeker, er zijn overeenkomsten tussen pesten en discriminatie en soms kan het samenvallen. Uitsluiting van ‘de ander’ speelt een grote rol. Het zoeken naar een zondebok. Machtsverschillen en de vijf rollen van slachtoffer, dader, omstanders (medeleerlingen in de klas), de docent/school en de ouders. Sommige psychologische mechanismen komen overeen, zoals bij de argumentatie om niet in te grijpen: ‘het stelt niet zoveel voor’ (bagatelliseren), ‘hij/zij vraagt er zelf om’ (schuld afschuiven), ‘het is altijd zo geweest’ (en er dus niets aan te doen).

Niet op te lossen met een pestkoffer

Discriminatie en pesten, het steekt vooral de kop op waar mensen zich onveilig voelen. Ook zijn de wortels van deze problemen hardnekkig. Het is niet met een lesje, een pestkoffer, een project in de eerste klas op te lossen. Het vraagt om consequent beleid, om een brede aanpak en vooral om het goede voorbeeld. We moeten bereid zijn in te zien dat wij als volwassenen vaak anderen kleineren of vernederen en daarmee jongeren het verkeerde voorbeeld geven.

Terecht vragen minister en ombudsman opnieuw aandacht voor pesten op school en benadrukken ze dat elke toekomstige docent tijdens de opleiding goed moet leren hoe pesten te voorkomen en te stoppen. Er is kennis en inzicht nodig, maar ook de overtuiging dat het nodig én mogelijk is om pesten en discriminatie tegen te gaan. Inleving is nodig. Slachtoffers moeten ten alle tijden in bescherming genomen worden.

Vooroordelen

Leuk plagen is een kunst – daar kun je bij lachen, dat doe je met vrienden. Pesten is kwetsend, gemeen en gevaarlijk. Het gebeurt stiekem en richt zich meestal op één persoon, of een kleine groep. Discriminatie vindt vaak openlijk plaats, maar mensen zijn zich er niet altijd van bewust dat ze discrimineren. Soms gebeurt het vanuit overtuiging: ‘Zij horen hier niet bij’. Maar soms gebeurt het onbewust: ‘Is dat discrimineren? Zo bedoel ik het niet!’ Discriminatie is veel meer een maatschappelijk en politiek probleem. Vooroordelen hebben we allemaal, maar we kunnen ze onderzoeken en ontdekken dat we ons zelf en anderen tekort doen met het vasthouden aan vooroordelen.

Het zou een goed begin als elke docent weet hoe te werken aan een veilige en vertrouwde sfeer in de klas. Het zou een goed begin zijn als elke leerling weet uit te leggen wat het verschil is tussen pesten en plagen, tussen het hebben van vooroordelen en discriminatie.

Columniste: Karen Polak
Karen Polak is gespecialiseerd in onderwijs over antisemitisme, lesgeven over de Jodenvervolging en de genocide van de Roma en Sinti.

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column