COLUMN - Wat gebeurt er allemaal bij de Anne Frank Stichting? In het museum, maar bijvoorbeeld ook op de afdeling Educatie en tijdens reizende tentoonstellingen. Medewerkers van de Anne Frank Stichting vertellen. Dit keer aan het woord: Willem Wagenaar over de achtergronden van antisemitische incidenten.

Antisemitisme

April 1979: Een joods gedenkteken in Den Haag is beklad met hakenkruizen en het woord 'Joden'. (Foto: ANP)
  • Printen
  • RSSRSS

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs. Jongeren in zijn regio gebruiken ‘Jood’ als ze iets als leuk of aangenaam willen aanduiden: ‘Een vrije dag? Jood!’.

Antisemitisme

Omgaan met antisemitisme

Wij organiseren workshops en hebben lesmateriaal in verschillende talen.

Meer

Onderzoeksrapport laat zien: veel docenten getuige van antisemitisme in de klas in 2012.

Meer

Jood, megajood en ultrajood

Interessant om te lezen, ietwat bizar, maar de dagelijkse praktijk van docenten lijkt er toch wat anders uit te zien. We spraken met twee docenten en een leerling in de regio Rijnmond. In die regio horen ze ook vaak ‘Jood!’ in het schoolgebouw, maar dan als scheldwoord. En als het nog erger moet: ‘Kankerjood’, ‘megajood’ of ‘ultrajood’. Antisemitische scheldincidenten blijken met enige regelmaat voor te komen.

Achtergronden

De docenten signaleren drie verschillende achtergronden van dergelijke incidenten. Het heeft vaak een voetbalachtergrond, refereert aan Ajacieden, Amsterdammers. Maar regelmatig blijkt er ook sprake van een politieke dimensie, vaak in relatie tot gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Er is onder scholieren sprake van grote overeenstemming over het belang van respect en het afwijzen van discriminatie. Maar als Joden ter sprake komen is dat anders, die worden gehaat, want ‘die willen ons en onze broeders kapot maken’. Verder blijkt er ook sprake van enige populariteit van complottheorieën over allerlei schimmige Joodse groepen achter de schermen de wereld zouden manipuleren.

Antisemitisme op school

Wat gebeurt er vervolgens, wanneer scholen geconfronteerd worden met dergelijk antisemitisme? Een deel van de problemen wordt door de docenten verklaard uit kennisgebrek. Kennisgebrek over het kwetsende karakter: Wanneer je  jongeren die het woord Jood als scheldwoord gebruiken aanspreekt, blijken ze zich vaak onbewust van de negatieve gevolgen van hun gedrag. Ze hebben het al opgepikt op de lagere school. Maar ook kennisgebrek over de geschiedenis van de Holocaust of van de geschiedenis van het Midden-Oostenconflict zouden oorzaak zijn van problemen. Ideeën die worden overgenomen uit de media of van vrienden krijgen in die zin te weinig weerwoord. In deze gevallen  moet de oplossing gezocht worden in kennisvergroting.

Een andere verklaring wordt  gezocht in de onbekendheid met Joden. Leerlingen kennen geen Joden, zien ze niet in het straatbeeld en hebben daardoor uitsluitend karikaturale beelden voor ogen. Om dat probleem te tackelen worden kennismakingsbijeenkomsten georganiseerd, onder andere via de ‘Living Library’.

Kennis overdragen en kennismaken is het educatieve antwoord dus. Dat moet elke onderwijzer als muziek in de oren klinken.

 

Auteur: Willem Wagenaar (Anne Frank Stichting)

Reageren

Docenten die willen reageren, kunnen reageren via deze website. Je krijgt altijd antwoord.

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column