COLUMN - Wat gebeurt er allemaal bij de Anne Frank Stichting? In het museum, maar bijvoorbeeld ook op de afdeling Educatie en tijdens reizende tentoonstellingen. Medewerkers van de Anne Frank Stichting vertellen. Dit keer aan het woord: Willem Wagenaar over antisemitisme in de klas.

“Daar heb ik wel van terug!”

  • Printen
  • RSSRSS

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en maatschappijleer het afgelopen jaar minimaal één keer geconfronteerd is met antisemitisme in de klas. Waar gaat het dan precies over? Hoe ontstaan de gevoelens die erachter schuilen? En vooral: wat kun je er als docent tegen doen?

Antisemitisme in de klas

Daar heb ik wel van terug

Hoe reageer ik op anti-Joodse uitlatingen in de klas? Bekijk de educatieve tips voor docenten.

Meer

Het is allereerst belangrijk op te merken dan niet elke naar antisemitisme riekende uitspraak zijn wortels in Jodenhaat heeft. Het scheldwoord ‘kankerjood’ is, net als ‘kankerhomo’ overigens, al jaren een populair scheldwoord onder groepen jongeren. Iedereen kan zo genoemd worden en het lijkt er dus op dat dit meer een kwestie van ‘onbeschoft gedrag’ is dan van zuiver antisemitisme. Maar waarom komen leerlingen met deze en andere uitlatingen? 

Het gros van de incidenten vindt plaats in één van drie contexten. Ten eerste is daar voetbal. Kreten als ‘Hamas, Hamas, Joden aan het gas’ zijn inmiddels, voornamelijk via autochtone leerlingen, de scholen binnengewandeld. Ook is er het Midden-Oosten conflict, dat via ouders, vriendjes of de media, onder vooral allochtone jongeren leidt tot antisemitische opvattingen. Ten slotte is er sprake van antisemitisme in de vorm van Holocaustontkenning. Maarliefst tien procent van de docenten die een antisemitisch incident hebben meegemaakt, vertellen dat dat ging om ontkenning of bagatellisering van de Holocaust.

De crux in dit alles is natuurlijk: wat kun je ertegen doen? Preventief kun je denken aan lesgeven over onderwerpen als discriminatie en de Holocaust en de geschiedenis van het Midden-Oosten conflict. Maar wat ook van groot belang is, is adequaat reageren op het moment van een incident zelf. 

De Anne Frank Stichting heeft voorbeelden en tips verzameld over hoe je het best reageert in specifieke gevallen. Iedere grievende anti-Joodse uiting vereist namelijk een min of meer aangepast educatief antwoord. Zo kom je als docent goed beslagen ten ijs. 

 

De columnist
Willem Wagenaar werkt voor de Anne Frank Stichting en doet onderzoek naar antisemitisme.

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column