COLUMN - Wat gebeurt er allemaal bij de Anne Frank Stichting? In het museum, maar bijvoorbeeld ook op de afdeling Educatie en tijdens reizende tentoonstellingen. Medewerkers van de Anne Frank Stichting vertellen. Dit keer aan het woord: Wies Dinsbach over de juiste invalshoek bij een activiteit tegen discriminatie.

Dag tegen racisme

Zaterdag 29 maart 1997: Demonstratie in Amsterdam, waarmee Nederland Bekent Kleur de zesde landelijke actieweek tegen racisme afsloot. (Foto: ANP)
  • Printen
  • RSSRSS

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN. Op die dag staan mensen in de wereld stil bij het belang van het tegengaan van racisme en andere vormen van discriminatie. Je vraagt je misschien af of het nodig is om antiracismedag in Nederland te vieren. We zijn toch tolerant?

Racisme en andere vormen van discriminatie

Onderzoeksrapport laat zien: veel docenten getuige van antisemitisme in de klas in 2012.

Meer

Toch zijn er ook in ons land jaarlijks duizenden klachten over discriminatie, blijkt uit de registraties van antidiscriminatievoorzieningen en de politie. Het afwijzen van discriminatie en racisme is niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Apartheid in Zuid-Afrika

De aanleiding voor het instellen van een antiracisme dag was de apartheid in Zuid-Afrika. Op basis van de Population Registration Act (1950) werd de bevolking ingedeeld in rassencategorieën en kreeg men een bijbehorend pasje. Iedereen moest altijd een pasboek tonen als een agent of ambtenaar daarom vroeg. Zij controleerden dan of je het recht had om te zijn op de plek waar je op dat moment was. De pasjeswet gold niet voor blanken. Op 21 maart 1960 verzamelde een menigte zich in Sharpeville om te demonstreren tegen de pasjeswetten. De politie opende het vuur en de dag eindigde in een bloedbad die aan 69 mensen het leven kostte. Vandaar dat 21 maart als datum voor antiracisme dag is gekozen.

Tolerant Nederland?

De apartheid is gelukkig in de jaren 90 afgeschaft. Maar ondanks de positieve ontwikkelingen is racisme en discriminatie nog dagelijkse werkelijkheid in veel landen. Iemands afkomst, godsdienst en/of seksuele gerichtheid kunnen de aanleiding zijn voor uitsluiting of vijandige bejegening. In een landelijk survey uit 2009, gaf een deel van de mensen van Marokkaanse (50%), Turkse (41%) en Surinaamse afkomst (33%) aan in het afgelopen jaar discriminatie te hebben ervaren in Nederland. Onderzoek naar tolerantie ten opzichte van etnische minderheden, gebaseerd op gegevens uit de jaren negentig, laat zien dat Nederland in vergelijking met andere Europese landen in de middenmoot zit. Klaarblijkelijk is Nederland niet zo tolerant, als we denken.

Van verleden naar heden

De apartheid in Zuid-Afrika kenmerkte zich door openlijke directe discriminatie, maar er zijn tegenwoordig ook verborgen en meer subtielere uitingen van discriminatie en racisme. In het heden en verleden hebben actievoerders zich ingezet voor gelijke behandeling. Zo weigerde de Amerikaanse Rosa Parks in 1955 haar zitplaats in een bus af te staan aan een blanke medepassagier en strijdt de Iraanse Shirin Ebadi al jaren voor vrouwenrechten in haar land. Nederland herdenkt 21 maart op diverse manieren. In het begin waren er op 21 maart veelal campagnes tegen racistisch geweld en extreemrechtse organisaties. De laatste jaren zijn de activiteiten steeds vaker gericht op  het bevorderen van begrip en respect voor elkaar en kennismaking tussen de verschillende etnische bevolkingsgroepen.

Kennismaking met andere groepen

Kennismaken met andere groepen is van belang bij het bevorderen van gelijke behandeling. Het gaat daarbij niet alleen om hoe vaak mensen met andere groepen in contact komen, maar ook om de manier waarop. Ook al goed bedoeld, heeft een anti-discriminatie activiteit waarbij men kennismaakt met andere groepen helaas niet altijd het gewenste effect. Sommige psychologen stellen dat ‘vluchtige’ en ‘afstandelijke’ contacten die geen potentie tot vriendschap hebben, zelfs kunnen leiden tot bevestiging van vooroordelen en een negatieve houding. Ook aandacht voor gewoonten en gebruiken van andere culturen kan een averechts effect hebben en onbedoeld leiden tot minder respect voor elkaar. De opzet en de invalshoek van een activiteit op antiracismedag zijn dus belangrijk.

Columnist
Wies Dinsbach leidt educatieve projecten over discriminatie en vooroordelen voor gemeente en politie.

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column