GASTCOLUMN - Wat gebeurt er buiten de Anne Frank Stichting rond Anne Frank, de Holocaust, Antisemitisme en gerelateerde onderwerpen? Gastcolumnisten vertellen. Dit keer aan het woord: Irene Hemels, secretaris Stichting Sobibor, over de herdenking van de opstand in het kamp in 1943.

Herdacht: de opstand in Sobibor

  • Printen
  • RSSRSS

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan. Ruim 34.000 mannen, vrouwen en kinderen uit Nederland maakten de gedwongen reis naar dit onbekende oord in het oosten van het door Duitsland bezette Polen. Op een enkeling na werden zij in nog geen vijf maanden tijd vermoord. Slechts vijftien vrouwen en drie mannen van deze transporten overleefden de oorlog. Dankzij de opstand die op 14 oktober 1943 onder gevangenen in Sobibor uitbrak, werd het vernietigingskamp aan de vergetelheid ontrukt. Nu, zeventig jaar later, herdenken wij dit. 

De Holocaust

Stripboek De Zoektocht

Educatieve strip met lespakket en training over de Jodenvervolging voor jongeren van 13 tot 16 jaar. 

In de nazomer van 1943 ontstonden er onder de Joodse gevangenen van Sobibor geruchten dat het kamp zou worden opgeheven of een andere bestemming zou krijgen. Deze geruchten werden gevoed door de verminderde aanvoer van transporten. Als het gerucht waar was, dan was de kans groot dat alle gevangenen geëxecuteerd zouden worden. En hoe uitzichtloos de situatie in het kamp ook was, dit was een nog vreselijker vooruitzicht. 

Vermetel plan

In het kamp werd daarom in het geheim een kleine groep gevormd onder aanvoering van de charismatische Pool Leon Feldhendler. Ze broedden op een mogelijke vlucht, maar het bleef bij praten omdat er niemand was om de organisatie op touw te zetten. Dit veranderde op 22 september 1943 toen met een transport Joden uit Minsk ook krijgsgevangen Joodse Sovjetsoldaten in Sobibor aankwamen. Een van hen, Alexander Pecherski, werd al snel door Leon Feldhendler gepolst om mee te werken. En onder hun leiding brak op 14 oktober een opstand uit.

365 ontsnapte Joden

Hoewel de opstand niet helemaal slaagde, konden 365 Joden het kamp ontvluchten, van wie 47 de oorlog hebben overleefd. Het was voor het eerst in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog dat er in een vernietigingskamp een dergelijke grote opstand uitbrak. Dankzij samenwerkend Joods verzet en vernuft werden twaalf SS’ers en twee bewakers gedood. De jaarlijkse nationale herdenking van de opstand vindt dit jaar op 20 oktober plaats en staat in het teken van Pecherski. Kijk voor meer informatie op stichtingsobibor.nl

Deze Herinneringsbox met losse boekjes, kaarten, brochures en uitklapwaaiers bevat informatie over de Jodenvervolging in Nederland en de moord op ruim 34.000 joden uit Nederland in Sobibor.

Herinneringsbox

De Stichting Sobibor heeft een handzame Herinneringsbox ontwikkeld met een schat aan informatie over de Jodenvervolging in Nederland. De box bestaat uit losse boekjes, kaarten, portretten, brochures en uitklapwaaiers die elk één thema behandelen.

De Herinneringsbox geeft onder meer antwoord op vragen als: Hoe zagen de deportatietreinen eruit? Wat is Sobibor? Wat is Dodenherdenking? Wat wordt er bedoeld met de Kindertransporten? Wat vond plaats in Westerbork, Vught en de Hollandsche Schouwburg? Hoe zag onderduiken eruit? 

Ook geschikt als lesmateriaal

Gebruik de Herinneringsbox als lesmateriaal of als naslagwerk. De Herinneringsbox kost 10 euro per stuk, inclusief verzendkosten. Voor docenten is een Herinneringsbox gratis beschikbaar. Meer informatie? Stuur een e-mail naar de Stichting Sobibor

 

Columnist: Irene Hemels
Secretaris Stichting Sobibor

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column