COLUMN - Wat gebeurt er allemaal bij de Anne Frank Stichting? In het museum, maar bijvoorbeeld ook op de afdeling Educatie en tijdens reizende tentoonstellingen. Medewerkers van de Anne Frank Stichting vertellen. Dit keer aan het woord: Karen Polak over de Roma en Sinti als vergeten groep slachtoffers.

Vergeten slachtoffers

  • Printen
  • RSSRSS

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn toch zo veel andere Joden?’. Het is ook een van de meest gestelde vragen van scholieren die het Anne Frank Huis bezoeken.

De Holocaust

Holocaust Memorial Day

Activiteiten in Nederland rond Holocaust Memorial Day 2013.

Meer

Niet eerlijk

Leerlingen weten meestal heel goed zelf de vraag te beantwoorden: het dagboek, haar vader die als enige van de acht onderduikers de vernietigingskampen overleefde en het dagboek uit liet geven, vertalingen, toneelstukken, films en natuurlijk het museum.

De vraag verraadt kennis: er zijn toch veel meer kinderen vermoord? Het gaat ook gepaard met lichte verontwaardiging: het is toch niet eerlijk dat Anne beroemd is en Margot en al die anderen niet bekend zijn?

Het meisje in de deportatietrein

Twee dagen voordat Anne in Amsterdam werd gearresteerd werden alle Roma en Sinti, die toen nog in Auschwitz waren, waaronder vermoedelijk ook de negen jaar oude Settela, in een gaskamer vermoord. Settela Steinbach, ken je haar? Haar gezicht misschien wel uit filmbeelden: het meisje dat uit de deportatietrein kijkt, vlak voordat de deuren dichtgaan. De trein die op 19 mei 1944 uit Westerbork vertrekt en drie dagen later in Auschwitz aankomt.

Zoni kan ontsnappen

Ook de familie van Zoni zat op die trein. Dankzij de hulp van een Nederlandse politieman lukte het Zoni, toen zeven jaar oud, met zijn tante te ontsnappen in een andere trein, terwijl zijn familie werd gedeporteerd naar Auschwitz. Zijn moeder, twee zussen en broertje worden, net als Settela, op 2 augustus 1944 vermoord. Zijn vader komt in het kamp Dora Mittelbau om het leven.

© Dhr. Z. Weisz

Waarom zo lang ontkend?

Op 27 januari 2011 sprak Zoni Weisz als eerste vertegenwoordiger van de Sinti en Roma in de Duitse Bondsdag: ‘Waarom is de genocide op de Sinti en Roma zo lang ontkend? Waarom weten nog zo weinig mensen over de geschiedenis van vervolging en massamoord van deze groep? Het is onacceptabel dat een volk dat eeuwen lang gediscrimineerd en onderdrukt is, ook in deze eeuw buitengesloten wordt en een eerlijke kans op een betere toekomst ontnomen wordt.’

Onmenselijke omstandigheden

Zoni Weisz spreekt het Duitse parlement toe over de onmenselijke omstandigheden in getto’s in Roemenië en Bulgarije: ‘In Hongarije hangen opnieuw in cafés en restaurants bordjes verboden voor zigeuners’. Waarom hebben we zo weinig geleerd van het verleden en laten regeringen toe dat minderheden weer het slachtoffer zijn van haatcampagnes? Het zijn dringende vragen.

Koppeling met kinderen nu

Settela zal misschien nooit zo bekend worden als Anne. Toch kunnen we het verhaal van Anne koppelen aan die van andere kinderen, Joodse kinderen uit de dorpen en steden waar scholieren nu wonen. Roma en Sinti kinderen die hetzelfde lot ondergingen als hun Joodse leeftijdsgenoten. Zes van deze verhalen – waaronder die van Settela en Zoni - worden verteld in de digitale tentoonstelling The forgotten genocide: the fate of the Sinti and Roma.

Holocaust Memorial Day

Zoni Weisz spreekt 23 januari in het kader van Holocaust Memorial Day aan de VU in Amsterdam. Laten we zorgen dat ook deze verhalen bekend worden en onze leerlingen aanzetten na te denken over de betekenis van het verleden voor vandaag.

Columnist: Karen Polak
Karen Polak is gespecialiseerd in onderwijs over antisemitisme en Holocausteducatie. In het kader van herdenkingen vraagt ze in haar column bijzondere aandacht voor vergeten slachtoffers van de oorlog.

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column