COLUMN – Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer. Op Tumblr en Facebook deelt hij uitspraken van zijn leerlingen. Dit is de eerste van twee columns waarin Bart vertelt over stereotypen, vooroordelen en discriminatie op het vmbo. Wat hoort en ziet hij in de klas en op school en vooral: hoe gaat hij hiermee om?

“Waarom zeg je dat eigenlijk?”

© Petja Buitendijk
  • Printen
  • RSSRSS

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen. Dus heb ik van alles in de klas: autochtonen, maar ook Surinamers, Chinezen, hindoestanen, Ghanezen, noem maar op. Ongeveer een derde is autochtoon en twee derde allochtoon. Leerlingen in Zuidoost zijn duidelijk gewend aan leeftijdgenoten uit een andere cultuur. Toch merk je dat kinderen met dezelfde achtergrond naar elkaar toe trekken. 

Vooroordelen en discriminatie

'Meester waar komt u eigenlijk vandaan? U praat zo Nederlands'

Meester Bart deelt op Facebook uitspraken van zijn leerlingen. 

Naar de Facebookpagina

E-book Begin bij jezelf!

Waarom gebruiken mensen stereotypen? Hoe ontstaan vooroordelen? En leiden vooroordelen tot discriminatie? Deze en andere vragen worden opgeworpen in het E-book Begin bij jezelf! Hierin wordt sociaalpsychologische (basis)kennis gebruikt om meer inzicht te geven in stereotypen, vooroordelen en discriminatie.

Meer

Ik probeer dat wel te veranderen, maar ik begrijp ook waar het vandaan komt: ze voelen zich veiliger bij elkaar. Soms moet je dat doorbreken, soms moet je het even laten voor wat het is. Je moet daar heel dynamisch in zijn als docent. En er in elk geval je ogen voor open hebben. 

‘Surinamers zijn zo, of Nederlanders zijn zus’

Als ik een discriminerende opmerking hoor, van Surinamers zijn zo, of Nederlanders zijn zus, dan ga ik daar meteen op in. Ik vind het belangrijk dat je op zo’n moment de les even laat voor wat hij is. Dan vraag ik: “Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meteen die spiegel voorhouden. Vaak reageer ik met: “Besef wel dat wij allemaal Nederlanders zijn, met allemaal een eigen komaf.”

Dat is dan iets wat ze wel kennen, dat hebben ze eerder gehoord; het is niet zo dat ze daar helemaal wereldvreemd in zijn. Maar je moet ze daarin wel blijven sturen, en dat doe je in de eerste maar dat doe je in de vierde nog steeds. Je probeert een soort gezonde mix te vinden tussen aan de ene kant de trots die ze mogen hebben op hun eigen cultuur, en aan de andere kant het opbrengen van waardering voor een andere cultuur.

 

© Petja Buitendijk

Telkens weer meteen reageren

Uiteindelijk vinden leerlingen het juist fijn wanneer een docent alert is op wat zij zeggen en wat zij doen. Voor een beginnend docent is dat nog moeilijk, omdat je vooral bezig bent met de les zelf tot een goed einde brengen. Maar op een gegeven moment gaat dat natuurlijker en dan krijg je vanzelf wat meer ruimte in je hoofd voor de vraag: wat zeggen die kinderen eigenlijk tegen elkaar? Dan kun je zaken als discriminatie en pesten gaan aankaarten. 

Meer aandacht

Ik vind wel dat hier op de lerarenopleiding meer aandacht voor zou moeten zijn. De opleiding is grotendeels gericht op hoe je kennis overdraagt. Maar zodra er een onveilige sfeer heerst in een klas, kan er ook gewoon even niet geleerd worden. Dus moet je er meteen op reageren, telkens weer.

Laat leerlingen elkaar corrigeren

Wat je vervolgens merkt is dat de verbaal sterkere leerlingen in de groep elkaar ook beginnen te corrigeren. En dan sta je er niet meer alleen voor als docent. Pubers zijn nou eenmaal recalcitrant, ze willen niet per se luisteren naar wat de leraar te zeggen heeft. Maar ze luisteren wel heel erg naar elkaar. Daarom is het zo belangrijk dat je die kinderen die wat meer op de voorgrond staan op een positieve manier de groep laat dragen en corrigeren. Als je dat voor elkaar krijgt, dan win je iets als docent – iets waar vooral ook de leerlingen iets aan hebben.

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column