Plaatjes gerestaureerd

  • Printen

“Het plan tot afbraak van het Achterhuis mag niet doorgaan! Als er één plaats is waar het lot van de Joodse Nederlanders duidelijk spreekt, dan is het hier wel.”, berichtte het dagblad Het Vrije Volk op 23 november 1955. In 1957 werd de Anne Frank Stichting opgericht met het doel het verwaarloosde pand te herstellen en geschikt te maken als museum. In zijn openingstoespraak op 3 mei 1960 zei Otto Frank: ‘Bij de restauratie van het huis Prinsengracht 263 was het de bedoeling het Achterhuis zo veel mogelijk in de oorspronkelijke staat te laten. Het Achterhuis is niet veranderd. (…) Het behang in de kamers is wel vernieuwd met hetzelfde patroon als het oude, maar een gedeelte van het oude behang waar Anne de plaatjes in haar kamer heeft opgeplakt, is er nog en ook de stukken met de kaart van Normandië en de strepen die de groei van de kinderen aangeven, zijn origineel.’

Anne Frank Stichting

Bezoek Annes kamer online

En ontdek wat er gebeurd is tijdens de onderduik.

Naar Het Achterhuis Online

Geheimen kamer van Anne

Ontdek de verhalen achter de plaatjes in het kamertje van Anne

Meer

Online winkel

Koop het dagboek van Anne Frank, andere boeken, dvd's, museumcatalogi en ansichtkaarten!

Naar de online winkel

Sinds de oprichting van de Anne Frank Stichting staat behoud van het behang met de plaatjes hoog op de agenda van de beheerders van het Achterhuis. In totaal vonden er drie omvangrijke restauraties plaats in het achterhuis. De eerste twee in de periode 1957-1960 en 1970-1971. De meest recente en meest omvangrijke restauratie spitste zich vooral toe op de kamer van Anne Frank en is in de zomer van 2008 afgerond.

Omvangrijk conserveringsplan

In 1999 zijn de eerste stappen gezet in de ontwikkeling en uitvoering van dit omvangrijke conserveringsplan. De Anne Frank Stichting raadpleegde verschillende deskundigen uit binnen- en buitenland. Het daaruit volgende restauratieplan werd in verschillende fases uitgevoerd. Klimatologisch, historisch en materieeltechnisch onderzoek maakten deel uit van dit plan. Het behoud van het behang met de plaatjes werd door een aantal factoren bedreigd. De belangrijkste waren het intrinsieke verval van het originele houthoudende papier, het behang dat voor een deel rechtstreeks op stucwerk maar ook op spaanplaat was geplakt en de moeilijk te beheersen klimaatomstandigheden in de kleine kamers. De problemen waren gecompliceerd en bepaald niet universeel.

Het loshalen van het behang moet heel voorzichtig worden gedaan.

Plaatje Sonja Henie terug

Alle behangdelen en plaatjes, de groeistreepjes en het kaartje van Normandië zijn gerestaureerd. Na de oorlog waren plaatjes die loslieten met synthetische lijm of zelfs met plakband vastgezet met nadelige gevolgen voor het behoud. De restauratoren hebben zowel lijm als plakband zonder schade kunnen verwijderen. De behangdelen zijn vervolgens verstevigd met Japans papier en op aluminium honingraatpanelen geplaatst. Ondanks hun geringe dikte van slechts 13 mm zijn ze zeer sterk en kunnen ze niet buigen. Doordat de behangdelen alleen aan de randen van de panelen zijn vastgezet, kunnen ze makkelijk losgehaald worden. Dit is met het oog op toekomstige restauraties gedaan. Voor alle behangdelen is een glazen vitrine op maat gemaakt. Ze zijn nu goed beschermd tegen stof en andere invloeden van buitenaf.

Een detail van het behang in 1954. Het plaatje van Sonja Henie staat linksonder. Het is nu op dezelfde plek teruggeplaatst.

De schoorsteenwand in Annes kamer is hersteld

De schoorsteenwand in Annes kamer is hersteld. Bij de aanpassing van het Achterhuis in de late jaren van ’50 tot een museum is de schoorsteen geïsoleerd en een stuk naar voren gekomen. Ook is het behang toen door de veranderde vorm van de wand verder naar boven en naar rechts geplakt. Door het loshalen van het behang ontstond de mogelijkheid om de isolatie en het extra metselwerk rond de schoorsteen te verwijderen en de vlakke wand te herstellen. Hierdoor konden ook de behangdelen en plaatjes op hun oorspronkelijke plek teruggeplaatst worden. Dat geldt ook voor een plaatje van schaatster en filmster Sonja Henie, dat jarenlang in een depot opgeslagen was. Met de nu vlakke schoorsteenwand is de foto van Sonia Henia weer terug in Annes kamer, op z’n oorspronkelijke plek.

Achterkant ansichtkaarten

Bij de aanvang van de restauratiewerkzaamheden in 1999 is het gelukt om één ansichtkaart zonder risico’s van het behang los te halen en de achterkant te achterhalen: de kaart met de theedrinkende chimpansees. Anne kreeg deze kaart in 1937 van haar moeder uit Engeland, die daar bij familie en vrienden op bezoek was. In diezelfde periode, in 1999, zijn ‘de plaatjes achter de plaatjes’ zichtbaar geworden. Ook deze plaatjes konden zonder risico’s van het behang worden losgehaald.

We hadden gehoopt dat met het loshalen van alle behangdelen in november 2007 de achterkant van twaalf andere ansichtkaarten met behulp van infrarood achterhaald kon worden. Dat is helaas niet gelukt. De ansichten loshalen van het behang was te risicovol vanwege de kans op beschadigingen. De tekst (incl. afzender en poststempel) van deze ansichten blijft vooralsnog onbekend.

Plaatjes komende decennia behouden

Randvoorwaarde voor het behoud van de originele behangdelen en plaatjes was behalve restauratie ook het creëren van een stabiel klimaat. Om dit te bereiken is het hele museum voorzien van klimaatbeheersing.

Dankzij de conserveringswerkzaamheden blijven de authentieke sporen van de onderduikers in het Achterhuis voor toekomstige generaties bewaard. De kamer in het Achterhuis waar Anne Frank haar dagboek schreef is voor miljoenen bezoekers van het Anne Frank Huis een hoogtepunt.