Vier vrouwen ontdekken dat zij te zien zijn op een van de vele plaatjes die Anne Frank op haar muur plakte.

Geheimen van Annes kamertje

  • Printen

‘Ons kamertje was met die strakke muren tot nu toe erg kaal; dankzij vader die m’n hele prentbriefkaarten en filmsterrenverzameling van tevoren al meegenomen had, heb ik met een lijmpot en kwast de hele muur bestreken en van de kamer één plaatje gemaakt. Daardoor ziet het er veel vrolijker uit.’ (Het Achterhuis, 11 juli 1942)

Filmsterrenplaatjes

Welke filmsterrenplaatjes plakte Anne Frank in haar kamer?

Meer
Anne Frank Stichting

Bezoek Annes kamer online

En ontdek wat er gebeurd is tijdens de onderduik.

Naar Het Achterhuis Online
Boekenkast

Ondergedoken

De familie Frank heeft samen met de familie van Pels en Fritz Pfeffer 2 jaar lang ondergedoken gezeten

Meer

Zoals vele andere meisjes vrolijkt ook Anne Frank haar kamer op met plaatjes. Direct nadat de familie Frank haar intrek neemt in het Achterhuis, plakt Anne allerlei plaatjes en prentbriefkaarten op de muren van haar kamertje. Anne besteedt regelmatig tijd aan haar plaatjesverzameling. Ze vindt het saai om steeds naar dezelfde afbeeldingen te kijken. 'Gisteren heb ik weer wat filmsterren in de kamer opgehangen, maar nu met fotohoekjes, dan kan ik ze er weer afhalen.' (18 oktober 1942)

Verzot op vorstenhuizen

Anne Frank is verzot op leden van vorstenhuizen. Van verschillende koninklijke families houdt ze de verjaardagen bij en ze besteedt uren aan het in kaart brengen van hun stambomen. Voor de oorlog heeft Anne van een nichtje uit Engeland ansichtkaarten met de Engelse koninklijke familie ontvangen. In haar kamer in het Achterhuis plakt ze haar favoriete afbeelding van prinses Elizabeth en prinses Margaret op de muur vlak voor haar bureautje. Anne was ook erg Oranjegezind en dat steekt ze – tot vervelens toe voor haar medeonderduikers - niet onder stoelen of banken.

'De drie meisjes zijn snoezig'

In bezet Nederland is het verboden om in het openbaar trouw aan het koningshuis te tonen. In 1943 wordt een recente foto van de Nederlandse koninklijke familie, die in ballingschap leefde in het Canadese Ottawa, Nederland binnengesmokkeld. Er wordt een prentbriefkaart van gemaakt, die vervolgens illegaal door het hele land verspreid wordt. In de oorlog bestaan er veel van dergelijke kaarten van de koninklijke familie. De verkoop van deze kaarten brengt geld op, waarmee verzetsactiviteiten, zoals hulp aan onderduikers, kunnen worden gefinancierd. Anne krijgt zo'n kaart van Bep en schrijft in haar dagboek: ´Bep heeft voor mij een ansichtkaart van de hele koninklijke familie laten maken. Juliana ziet er daarop erg jong uit, evenals de koningin. De drie meisjes zijn snoezig. Ik vond het reuze aardig van Bep, jij niet?´(30 december 1943) Eerst plakt Anne de prentbriefkaart in haar fotoalbum. Later prikt ze de kaart met een punaise aan de muur naast de afbeeldingen van het Engelse koningshuis. Na de oorlog zijn deze kaarten met plakband opgeplakt.

Na de oorlog

Halverwege de jaren vijftig, als het ernaar uitziet dat het Achterhuis niet behouden kan worden, heeft Otto Frank de filmsterren en plaatjes op de linkerwand in Annes kamer met behang en al eruit gesneden. Bij de opening van het Anne Frank Huis in 1960 is de oorspronkelijke sfeer in de kamer van Anne zoveel mogelijk hersteld. Het behoud van de plaatjes blijft een voortdurende zorg, waarbij veel specialisten betrokken zijn. De plaatjes hebben elk een eigen verhaal. Zo kwamen in de loop der jaren vier bezoeksters tot hun grote verbazing zichzelf tegen in Annes kamertje.

'Het is wel een beetje vreemd'

Ruim vijftig jaar hangt haar portret tussen de foto's van filmsterren en andere prenten in de kamer van Anne Frank. Van de miljoenen bezoekers weet niemand wie dat lachende meisje is, totdat een Amerikaanse vriendin haar herkent. ‘Het is wel een beetje vreemd, ja. Maar ik ben het wel, dat staat vast,’ zegt Joyce van der Veen. Zij is een leeftijdgenoot van Anne Frank, toen zij dertien jaar oud was, stond zij in Nederland bekend als een talentvolle danseres. ‘Voor Margriet, het bekende damesblad, zijn toen foto's van mij gemaakt.’ Kort nadat de foto was gemaakt, dook zij met haar familie onder vanwege haar joodse afkomst. ‘Na de oorlog ben ik in Parijs danseres geworden. Uiteindelijk belandde ik in de Verenigde Staten, waar ik actrice ben geweest.’ Joyce: ‘Voor Anne Frank stond dat prentje symbool voor de buitenwereld. Voor mij was het gewoon een leuk fotootje. Gek, dat ik mij nu pas realiseer hoeveel mensen het hebben gezien.’

'Ik was ontzettend verrast'

Tot voor kort was er niets bekend over de afbeelding van een klein engelachtig meisje op een van de wanden in Annes kamer. Totdat de Duitse gravin Nayhauss-Cormons contact opnam met het Anne Frank Zentrum, de zusterorganisatie van de Anne Frank Stichting in Berlijn. Zij had ontdekt dat zij te zien was op een van de plaatjes in Annes kamertje: ‘Ik was ontzettend verrast. Inderdaad, op een van de plaatjes die Anne Frank in haar kamertje op de muur geplakt had, was ik te zien. Ik denk dat het een uitdrukking van haar verlangen naar vrijheid en een normaal leven was. Ik was ongeveer 1½ jaar oud, toen de Berlijnse fotografe Hedda Walter aan mijn moeder vroeg of zij een foto van mij mocht maken. Mijn moeder vond dat goed en zo werden er in de loop van de jaren een aantal foto's van mij gemaakt. Op deze foto was ik ongeveer 3 à 4 jaar oud. De foto werd in de Karolinger Garten gemaakt, een klein park in Berlijn, dat nog steeds bestaat. Ik had blonde krullen, lange donkere wimpers en grote blauwe ogen. Ik droeg een lang jurkje van organza - een bepaalde stof - en een strik in m'n haar, dat was toen mode. Deze foto heeft in 1936 in een van de bekende Duitse vrouwenbladen gestaan (Elegance, Elegante Welt of Silberspiegel). Daarna werd er door Atelier Binder een aantal foto's gemaakt, die soms voor reclame gebruikt werden. Mijn moeder wilde daar geen geld voor hebben - dat deed je toen niet - maar wij hadden er allebei plezier in. Nu zijn deze foto's voor mij een mooie herinnering.'

‘Bent u dat?’ ‘Ja dat ben ik…’

Marijke Otten, evenals haar echtgenoot Daniel Otten een joods onderduikkind van toen, had nooit de behoefte gevoeld het Anne Frank Huis te bezoeken. Toen zij samen toevalligerwijze toch een bezoek brachten aan het Achterhuis, kreeg dat bezoek een onverwachte wending.

‘Kijk nou eens’, zei Daniel, toen we in de kamer van Anne stonden. Daar zag ik een foto van een klein meisje van 2 ½ jaar, geknipt uit de Libelle. Dat was ik. Ik keek wat glazig toen hij dat zei. Ik kende die foto toch, had ik mijn hele leven al in mijn babyboek gezien, met het commentaar van mijn moeder erbij geschreven. Vertrouwd, vanzelfsprekend toch… Om mij heen reageerde men enthousiast. Bent u dat? Ja dat ben ik…'

De foto is gemaakt door Maria Austria, een indertijd bekende fotografe voor wie Marijke’s moeder werkte als assistente en die ook foto’s leverde aan het damesblad Libelle. Anne Frank vond het blijkbaar een schattige foto, knipte hem uit en plakte hem op de muur van haar kamertje. Marijke wilde nooit naar het Anne Frank Huis, maar eigenlijk was ze er al die tijd al…

‘Het was me nooit opgevallen’

Marianne van der Heijden was al vaak in het Anne Frank Huis geweest, maar ze weet pas sinds kort dat Anne Frank haar foto op de muur van haar kamertje had geplakt. ‘Ik heb vroeger in het onderwijs gezeten en heb mijn leerlingen vaak het Anne Frank Huis bezocht. Gek genoeg is me toen nooit opgevallen dat mijn foto daar hing, ik had het veel te druk mijn leerlingen in de gaten te houden!’
Een aantal jaren geleden was ze met haar zoon, die toen in Japan woonde, en een paar Japanse vrienden in het Anne Frank Huis. ‘Mijn zoon zag de foto meteen. We waren stomverbaasd en onze vrienden, groot bewonderaars van Anne Frank, waren diep onder de indruk.’ De foto is gemaakt door een fotograaf uit Tilburg, de geboorteplaats van Marianne. Ze was drie jaar toen de foto genomen werd en hij hangt ingelijst bij haar thuis in de woonkamer. Het feit dat de vele bezoekers van het museum de foto zien, vindt Marianne niet zo belangrijk, maar ze hoopt wel dat Anne Frank plezier heeft gehad van haar portret: ‘Misschien heb ik wel iets voor haar betekend zonder dat ik dat zelf wist.’

'De aapjes hebben al naar jou gevraagd'

In 1999 zijn de plaatjes voor de eerste keer zorgvuldig gerestaureerd. Tijdens die restauratie kwam nog een verrassing aan het licht. Nu kon voor het eerst de achterkant van de prentbriefkaart met de chimpansees bestudeerd worden. Het gaat om een kaart die Anne in 1937 van haar moeder uit Engeland kreeg. Edith is op bezoek bij familie en vrienden. Zij schrijft: 

Lieve Anne,

Margot en jij zouden deze dierentuin moeten zien. De aapjes hebben al naar jou gevraagd. Oma schrijft dat je erg zoet bent geweest?! Vandaag zie ik Hannelis neefje! Heeft pappie erg veel werk? Gisteren heeft het hier hard geregend, vandaag schijnt het zonnetje.
Kusjes en groeten,
Mammie