Anne Frank onderzoekers reconstrueren het leven van de familie

Onderzoekers

Het Achterhuis gezien vanuit de binnentuin (foto: Maria Austria)
  • 0 Reacties
  • Printen

Sinds tien jaar speurt de Anne Frank Stichting naar nieuwe feiten over de familie Frank. In de aanloop naar Annes 85ste geboortedag, in juni, verschijnt een completere geschiedenis van haar leven in een serie in Het Parool.

Neem zakenman Maurits Alexander Wessels. Hij kocht in 1943, tijdens de onderduik, Prinsengracht 263, inclusief het Achterhuis. Tijdens de rondleiding door het pand loog helper Johannes Kleiman dat hij de sleutel was vergeten van de deur die naar het Achterhuis leidde. Meneer Wessels nam daar, vreemd genoeg, genoegen mee en kocht het pand. 

Onderzoeksafdeling

Onderzoekers van de Anne Frank Stichting gingen na dat hij weliswaar als niet-Joods geregistreerd stond en daarom vastgoed kon aankopen, maar wel degelijk Joods was. Hoofd van de onderzoeksafdeling Teresien da Silva: “Het verklaart niet alles, maar mogelijk begreep hij waarom Kleiman die sleutel zogenaamd vergeten was en koos hij ervoor niet door te vragen.” Het is één van de vele stukjes informatie die de onderzoeksafdeling de afgelopen jaren wist toe te voegen aan het verhaal van Anne Frank. Dat verhaal lijkt al behoorlijk compleet. “Maar er waren en zijn nog zo veel onbeantwoorde vragen. Waarom ging Otto Frank in 1937 zo vaak naar Londen? Wat ondervond de familie Frank van de anti-Joodse maatregelen? Hoe stak de organisatie van de onderduik in elkaar? Wat heeft zich allemaal afgespeeld in Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen? Als je eenmaal begint, komen eindeloos veel vragen op.”

Databank

De afgelopen tien jaar bouwde de stichting een digitale databank op van nieuwe verbanden en feiten, gedestilleerd uit agenda’s, boeken, brieven, archiefmateriaal, gemeentelijke documenten en zo’n veertig interviews met kampoverlevenden, familieleden, klasgenoten en zaken­relaties. Directeur Ronald Leopold: “Het gaat ons om die feiten. Wij moeten dé plek worden voor mensen die willen weten hoe het echt zit.”

Sporen

Twee historici van de stichting, Gertjan Broek en Erika Prins, gingen de afgelopen jaren de sporen van de familie Frank na. Het leverde kleine en grote puzzelstukjes op – bijvoorbeeld over de verbouwingen in het Achterhuis die de latere onderduik mogelijk maakten, en over de boekenkast. 

Tot een maand in de onderduik bleef de toegang naar het Achterhuis onverhuld. De familie Frank verhuisde begin juli 1942 naar de Prinsengracht, maar de vader van helper Bep Voskuijl timmerde de kast pas in augustus, volgend op een Duitse verordening die Nederlanders opriep herenfietsen in te leveren. Als de bezetter vermoedde dat men fietsen achterhield, zou hij tot huiszoekingen kunnen overgaan. 

“Door nadere bestudering van Annes dagboek stelden we vast dat die verordening de onderduikers en de helpers zorgen baarden. Toen pas bedacht helper Victor Kugler de draaibare boekenkast,” zegt Da Silva. “Voor die tijd hadden de onderduikers en helpers er waarschijnlijk de noodzaak niet van ingezien.”

Ziekenbarak

Erika Prins onderzocht onder welke omstandigheden Edith, Anne en Margot in concentratiekamp Auschwitz-Birkenau verbleven. Na interviews met overlevenden kwamen details boven: hoe zij net als de andere vrouwen hun armen moesten uitsteken om vast te stellen of ze huidziektes hadden. Toen Anne schurft bleek te hebben, werd ze naar de ziekenbarak gestuurd. “Margot zou toen geveinsd hebben dat ze onwel werd, zodat zij met haar zusje mee kon,” zegt Da Silva. “Over de omstandigheden in het kamp zouden we graag nog meer willen weten. We proberen via Russische archieven meer informatie te krijgen over Auschwitz-Birkenau.”

Nader onderzoek

In de komende jaren wil de stichting meer van deze nieuwe inzichten via de website delen. Ook moet het completere verhaal terugkomen in tentoonstellingen in het Anne Frank Huis en de educatieve programma’s. Leopold: “Binnen de stichting heeft het accent lang op het museum en de educatie gelegen. Geleidelijk aan is het besef gegroeid dat de feitelijke geschiedenis zelf van groot belang is om het verhaal ook in deze tijd goed over te kunnen brengen.”

De stichting wil samenwerking aangaan met universiteiten in binnen- en  buitenland om ook de grotere vraagstukken te kunnen beantwoorden. “Wij zouden graag zien dat nader onderzoek gedaan wordt naar de onderduik in Nederland, ook om te kunnen vaststellen hoe uniek de situatie van onze onderduikers was.”

Nieuwsgierig

Ondertussen blijven de onderzoekers nieuwsgierig naar herinneringen van ooggetuigen, archiefstukken, documenten en foto’s die de bekende geschiedenis vollediger kunnen maken. Da Silva: “Dat kan gaan over de distributie van voedselbonnen tot de aard van Annes zwakke gezondheid. We weten dat ze niet meedeed aan gymnastiek op school en geregeld ziek thuisbleef, maar wat haar precies mankeerde, is onbekend.” 

En heel misschien komt ook het antwoord op de Grote Vraag dichterbij. Leopold: “We hebben niet de illusie dat we het mysterie nu plots gaan oplossen, maar het verraad van de onderduikers blijft onverminderd hoog op de agenda staan.”

Door Merel Straathof, 20 mei 2014, Het Parool.

Lees de reactie van anderen (0)

Er zijn nog geen reacties.

Zelf reageren

We stellen je reactie zeer op prijs. Velden met een * zijn verplicht. *

Geslacht

Onderzoekers reconstrueren het leven van de familie

Anne Frank onderzoekers reconstrueren het leven van de familie

Meer

Nieuwe feiten Vluchten naar Engeland of Amerika

Nieuwe feiten over Anne Frank en de vluchtpogingen van de familie

Meer

Op vakantie De vrije jaren in Nederland

Anne Frank, haar vrije jaren in Nederland

Meer

Einde in een ongeorganiseerde hel De hel op aarde

Via Westerbork en Auschwitz-Birkenau kwam Anne Frank in Bergen-Belsen terecht

Meer