Van schuilplaats tot museum - De geschiedenis van het Anne Frank Huis (3)

Verbouwing, uitbreiding en beheer

  • Printen

Na de restauratie en opening in 1960 is het Anne Frank Huis twee keer grondig verbouwd. Het Achterhuis zelf, de plek waar de onderduikers tijdens de oorlog zich schuil hebben gehouden, is in al die jaren – op één doorgang na – zo veel mogelijk in de oorspronkelijke staat gehouden. Maar aan het voorhuis en aan het Prinsengracht 265 is in de loop der jaren voor museale doeleinden wel het nodige vertimmerd.

Restauratie plaatjeswanden

Conservering van de kamer van Anne

Meer

Het studentenhuis dat eind jaren vijftig op de hoek van Prinsengracht en Westermarkt is gebouwd, wordt in de jaren negentig weer afgebroken en vervangen door een gebouw met museale ruimtes, kantoorruimte voor medewerkers van de Anne Frank Stichting en deels (opnieuw) huisvesting voor studenten.


Otto Frank en burgermeester Van Hall (rechts) met echtegenote voor het pand Prinsengracht 263 FH dat wordt gerestaureerd. Bord No admittance during restauration in drie talen
Van boven naar beneden: Otto Frank en burgermeester Van Hall (rechts) met echtgenote voor het pand Prinsengracht 263 dat wordt gerestaureerd; Bord "No admittance during restauration" in drie talen.

De enige verbouwing waarbij het huis geruime tijd voor het publiek gesloten is geweest, vindt plaats in 1970–1971. Directe oorzaak en aanleiding voor de verbouwing is het toenemend aantal bezoekers, in de periode van zomervakantie soms 1500 bezoekers of meer per dag. Zoveel bezoekers kan het gebouw niet aan, zeker niet omdat alle bezoekers langs dezelfde weg naar binnen en weer naar buiten moeten. Dat zorgt soms voor grote opstoppingen. Besloten wordt tot een ingrijpende verbouwing.

Van oktober 1970 tot februari 1971 is het Anne Frank Huis wegens restauratie gesloten. Naast nieuwe balken, vloerplanken en pleisterwerk wordt er op de bovenste verdieping van het achterhuis ook een doorgang gemaakt naar het voorhuis.

Zo hoeven de bezoekers niet langer weer naar buiten langs de draaibare boekenkast en de steile trap en ontstaat er eenrichtingsverkeer. Het is een ingrijpende verandering, die enigszins afbreuk doet aan de sfeer van ‘opgesloten zijn’ van de onderduikplek. Maar gezien het aantal bezoekers is deze doorbraak onvermijdelijk.

De verbouwing begin jaren zeventig wordt grotendeels gefinancierd met geld van een populair radioprogramma (het VARA-programma “Van Harte”) waarbij verslaggevers en vrijwilligers geld bijeenzamelen om een goed doel te kunnen financieren.

Begin jaren zeventig wordt ook besloten om entree te gaan heffen voor een bezoek aan het huis. Dit aanvankelijk tegen de wil van Otto Frank die van mening is dat er geen financiële drempel mag worden opgeworpen voor een bezoek aan het huis. De Anne Frank Stichting, die het huis beheert, stevent echter af op een fors financieel tekort en het experiment om aan iedere bezoeker een entreeprijs te vragen van 1 gulden, stuit na invoering nauwelijks op tegenstand. Ook niet bij Otto.

Twee bezoekers bij de entree met bord toegangsprijzen (1979)
Twee bezoekers bij de entree met bord toegangsprijzen (1979).

Een tweede, nog ingrijpender verbouwing van het Anne Frank Huis gaat medio jaren negentig van start. Dit restauratie- en vernieuwingsproject, noodzakelijk vanwege de nog altijd groeiende belangstelling en de behoefte aan een nieuwe museale presentatie, bestaat uit vier onderdelen:

  • Conservering van het achterhuis, in het bijzonder de kamer van Anne Frank;
  • Reconstructie van het voorhuis en de overige ruimten van Prinsengracht 263: terug naar de tijd van de onderduikperiode;
  • Renovatie van Prinsengracht 265;
  • Grootschalige nieuwbouw op de hoek van Prinsengracht en Westermarkt. 

Doel van deze grootscheepse restauratie en vernieuwing in de jaren ’90 is om de authentieke plek waar Anne Frank over schrijft middels een reconstructie van het voorhuis zichtbaar te maken. Een bezoek aan het huis moet op die manier een beleving worden.

De restauratie en vernieuwing duurt vijf jaar en gedurende deze gehele periode blijft het huis – soms met veel kunst- en vliegwerk – voor het publiek toegankelijk. De reconstructie van het voorhuis gebeurt aan de hand van oude foto’s, nauwkeurige beschrijvingen van Anne uit haar dagboek en herinneringen van onder meer Miep Gies, die hier voor, tijdens en na de oorlog heeft gewerkt. Het voorhuis ademt nu weer de sfeer van de tijd dat zij daar werkte.

De nieuwbouw op de plek waar in de jaren zestig een studentenhuis is opgetrokken, betekent een flinke uitbreiding van de museale ruimte en de museale voorzieningen van het Anne Frank Huis. Daarnaast heeft in het nieuwbouwgedeelte een flink deel van de staf en het personeel van het Anne Frank Stichting zijn kantoren.

Dat er op deze plek opnieuw plaats is gemaakt voor studentenhuisvesting heeft te maken met de geschiedenis van deze panden in de jaren vijftig en is een compromis tussen de stichting, de gemeente Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam begin jaren ‘90. Boven het museumcafé aan de voorzijde van de Westermarkt zijn 24 wooneenheden voor studenten gerealiseerd.

Anne Frank Huis. Bezoekers in de rij voor het Anne Frank Huis.
Anne Frank House. Visitors waiting in line for the Anne Frank House.
De nieuwbouw van het Anne Frank Huis.

Ook na de restauratie en vernieuwing van de jaren ’90 is er in het museum nog hard gewerkt aan de conservering van de originelen in het Achterhuis die herinneren aan het verblijf van de onderduikers. Dit is in de eerste plaats noodzakelijk om het Achterhuis zo authentiek mogelijk voor komende generaties te bewaren.

Zo werd tussen 1999 en 2008 de bekende plaatjeswand in Annes kamer gerestaureerd. Met die plaatjeswand was in de jaren vijftig erg netjes, maar bij de verbouwing in 1970 weinig zorgvuldig omgesprongen. 

Om de relatieve luchtvochtigheid en temperatuur zo veel mogelijk constant te houden werd in 2008 het museum, inclusief Achterhuis, geklimatiseerd.

Van boven naar beneden. De plaatjeswand achter plastic in de kamer van Anne Frank; Restauratie van de plaatjeswand; Het atelier van Nico Lingbeek.

Gered van de slopershamer Voor afbraak behoed

Prinsengracht 263 en de aanpalende panden verkeren na de oorlog in slechte staat.

Meer
Juli 1968, zomerconferentie

Internationaal jeugdcentrum Otto Franks ideaal

Otto Franks ideaal is een internationaal jeugdcentrum. Een huis van de dialoog.

Meer

Verbouwing, uitbreiding en beheer Restauratie en nieuwbouw

Na de restauratie en opening in 1960 is het Anne Frank Huis twee keer grondig verbouwd...

Meer
Minister Ronald Plasterk kijkt met belangstelling naar een getrouwe kopie van het dagboek van Anne Frank

Alle geschriften naar museum Beroemde manuscripten

Bezoekers van het Anne Frank Huis zien ook de originele dagboeken en andere geschriften.

Meer
Fototentoonstelling over Vietnamoorlog, jaren zestig

Educatieve tentoonstellingen Maatschappelijke vraagstukken

Al sinds de opening van het Anne Frank Huis voor het publiek (1960) is het huis meer dan een historisch museum...

Meer
Anne Frank Huis. Bezoekers bekijken de maquette van het huis.
Anne Frank House. Visitors looking at the model of the house.

Bezoekers toen en nu

Het is vaak druk in het Anne Frank Huis...

Meer
Anne Frank Huis. Eerste ruimte van de museumroute. 
Anne Frank House. First room of the museum route.

Steeds meer geschiedenis? Educatieve taak

Sinds de openstelling van het Anne Frank Huis voor het publiek (1960) is er veel veranderd, maar is er ook veel hetzelfde…

Meer