Nederlandse Holocaust experts bijeen in Roemenië

  • Printen
  • RSSRSS

De International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) kwam begin november 2016 bijeen in het Oost-Roemeense Iaşi; een beladen stad vanwege de pogrom van juni 1941. Tijdens deze conferentie werkten ruim 200 Holocaust-experts en diplomaten in IHRA-verband samen aan herdenken en onderzoeken van en educatie over de Holocaust. De zevenkoppige Nederlandse IHRA-delegatie blikt terug op deze tweede bijeenkomst onder het Roemeense IHRA-voorzitterschap.

International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) kwam begin november 2016 bijeen in het Oost-Roemeense Iaşi
De Nederlandse delegatie. Van links naar rechts Annemiek Gringold, Karel Berkhoff, Kees van Baar, Karen Polak, Marc van Berkel, Floris van Dijk en Niels Weitkamp.

Roemeense openheid

IHRA-voorzitter Roemenië toonde moed door te kiezen voor Iaşi als locatie.

‘In Iaşi vond in juni 1941 een huiveringwekkende pogrom plaats. Er zijn weinig plekken waar collaboratie aan de Holocaust zo duidelijk voelbaar is. De politieke overtuiging om de verantwoordelijkheid voor die zwarte bladzijde uit de Roemeense geschiedenis te willen dragen is belangrijk en is zichtbaar op verschillende plekken in de stad.’ (Annemiek Gringold, conservator Nationaal Holocaust Museum)

Zorgen over Polen

De openheid over het Holocaust-verleden in Roemenië lijkt te contrasteren met de benadering van het Holocaust-verleden door de Poolse staat.

‘IHRA heeft zijn zorgen geuit over bestaande en voorgenomen Poolse wetgeving die academische en educatieve vrijheden inperkt teneinde de ‘goede naam van Polen’ te bewaren. Personen die de Poolse natie medeverantwoordelijk houden voor misdaden die aanklagers aan Duitsers toeschrijven, zouden op basis van de nieuwe wetgeving kunnen worden bestraft. Om het gesprek over dit onderwerp te vervolgen heeft de Poolse staat een groep IHRA-experts uitgenodigd naar Warschau te komen.’ (Karel Berkhoff, onderzoeker bij het NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies)

‘De delegaties hebben een goed gesprek gehad over het belang van vrijheid van meningsuiting en onderzoek.’ (Kees van Baar, Nederlandse Mensenrechten Ambassadeur en waarnemend delegatieleider)

Succes in Tsjechië

De IHRA droeg ook bij aan een succes in Tsjechië. Na jaren van protest en lobby is besloten het voormalige kamp Lety in te richten als herdenkingsplaats.

‘De IHRA-voorzitter sprak in juli 2016 met de Tsjechische overheid over het verwijderen van de varkensboerderij in Lety, waar tussen 1942-1943 een concentratiekamp voor Roma was. Dit bezoek en de aanhoudende aandacht van IHRA, speelden een belangrijke rol in het kabinetsbesluit om over te gaan tot sluiting van de boerderij. IHRA-delegatieleden blijven in de toekomst hun expertise aanbieden bij de vervolgstappen zoals archeologisch onderzoek en de vormgeving van een waardige gedenkplaats.’ (Karen Polak, educatief medewerker Anne Frank Stichting)

International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) kwam begin november 2016 bijeen in het Oost-Roemeense Iaşi
Roemeense historici gaven toelichting bij de massagraven in de buurt van Iaşi, waar de slachtoffers van de pogrom en dodentrein in 1941 werden begraven.

Actueel geweld en preventie

De IHRA werkt niet alleen aan herdenken en onderzoeken van en lesgeven over de Holocaust, ook legt het verbindingen met het heden door aandacht te besteden aan genocidepreventie en het thema vluchtelingen.

‘IHRA wil bijdragen aan het actuele debat over genocidepreventie. Inspiratie hiervoor kan worden gevonden in het net afgeronde IHRA-onderzoek A Matter of Comparison waarin organisaties zijn geïnventariseerd die de Holocaust relateren aan andere genocides. Tijdens de conferentie nodigde de Zwitserse Special Envoy Mô Bleeker IHRA uit zijn expertise over de Holocaust te delen met organisaties die werken aan genocidepreventie.’ (Niels Weitkamp, Adviseur Nationaal Comité 4 en 5 mei)

‘Ik ben trots op de lancering van een IHRA-blog met onderwijsmateriaal over mogelijke en zinvolle vergelijkingen tussen de Holocaust en de Tweede Wereldoorlog met de huidige vluchtelingensituatie. Deze blog is vanaf 16 december 2016 te vinden op www.holocaustremembrance.com. Ook hierin zoekt IHRA de verbinding met de actualiteit.’ (Marc van Berkel, docentenopleider Hogeschool van Arnhem en Nijmegen)

Toekomst IHRA

Nederland speelt een actieve rol binnen de IHRA en blijft betrokken bij de toekomstige herontwikkeling van de organisatie.

‘De doelstellingen van de IHRA hebben een duidelijke relatie met vragen van burgerschap, bestrijding van antisemitisme en het huidige vluchtelingenvraagstuk. (…) Nederland blijft een actieve bijdrage leveren aan de IHRA, ook vanwege onze gezamenlijke ambitie ter bestrijding van antisemitisme.’ (Floris van Dijk, medewerker van het ministerie van VWS, citerend uit de recente brief van staatssecretaris Van Rijn aan de Tweede Kamer).

 

De Nederlandse IHRA-delegatie bestaat uit zeven medewerkers van de ministeries van Buitenlandse Zaken en VWS, de Anne Frank Stichting, de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, het Joods Cultureel Kwartier, het Nationaal Comité 4 en 5 mei en het NIOD.