Het Amsterdam van Anne Frank

1933 Op zoek naar een zeker bestaan

De Franks zoeken, net als veel andere Joden, een veilig heenkomen uit nazi-Duitsland. Otto Frank gaat zijn familie voor en zet in Amsterdam zijn bedrijf Opekta op.

1933 Op zoek naar een zeker bestaan

1933
"Daar wij volbloed Joden zijn, ging m'n vader in 1933 naar Holland."
Anne Frank
picture:De Reguliersgracht
playmovie:Stadsbeelden uit Amsterdam
picture:Speelplaats in de Transvaalbuurt
picture:Eén van de belangrijkste synagoges van Amsterdam is de Portugees-Israëlitische Synagoge aan het Mr. Visserplein
picture:Protestbijeenkomst in de RAI tegen de Jodenvervolging in Duitsland
picture:Opschudding om een Duitse film
picture:Louis Davids treedt samen met the Diamonds op bij La Gaité in het Tuschinski-theater
Ik herinner me nog, toen ik een betrekking ging zoeken, dat het zo moeilijk was om iets te krijgen, dat ik onderweg begon te huilen.
Boris Kowadlo, Pools-Joodse immigrant en fotograaf
picture:Otto Frank - Bedrijfsruimte in gebouw ‘Candida’
picture:De Joden Houttuinen
picture:Markt op het Waterlooplein, met links de Mozes en Aäronkerk
picture:In de rij bij de Kloveniersburgwal voor een gratis rijwielplaatje
picture:Geregistreerde werklozen krijgen voedselbonnen van de gemeente Amsterdam
picture:Het ambtsjubileum van burgemeester Willem de Vlugt wordt groots gevierd
picture:Otto Frank - Affiche ten behoeve van de inzameling van geld voor Joodse vluchtelingen

1934 Beperkte toelating vluchtelingen

Vluchtelingen uit nazi-Duitsland worden vanaf juni nog maar beperkt toegelaten. Ook Amsterdam lijdt onder de wereldwijde economische crisis. Aanhangers van verschillende politieke stromingen botsen regelmatig met elkaar.

1934 Beperkte toelating vluchtelingen

1935 Veilig in de nieuwbouwwijk

Anne Frank gaat naar school. In de nieuwbouwwijk waar ze woont, kan ze onbezorgd spelen met haar vriendinnetjes. Maar in het oude centrum van Amsterdam zijn steeds meer antisemitische acties van nazi-aanhangers.

1935 Veilig in de nieuwbouwwijk

1935
picture:De Leidsegracht
Vrolijke ogen had ze... Ze was een levendig kind...
Miep Gies over de eerste ontmoeting met Anne Frank op kantoor
picture:Antisemitische leuzen langs de Hoofdweg
picture:Het Nederlandse en Duitse voetbalelftal voor de start van een interland in Amsterdam, 17 februari 1935
picture:Rellen met NSB'ers in het Blauwe Zand in Amsterdam Noord
picture:De derde Landdag van de NSB in de RAI
picture:Protest tegen de Neurenbergse wetten in de Apollohal
picture:Verkiezingsuitslagen bekijken op de Dam
picture:Louis en Heintje Davids in sociëteit De Nar aan het Rembrandtplein
picture:Werkloze mannen doen een kaartspel op een stoep in de Jordaan
picture:Een ijswinkel in de Rapenburgerstraat
picture:Margot, de liefheid zelve
picture:In de Jodenbreestraat wordt geprobeerd een ontsnapte kip te vangen
picture:Markt op het Waterlooplein

1936 Groeiend protest tegen het antisemitisme

Otto Franks bedrijf Opekta wordt steeds bekender en het gaat de familie goed. In Amsterdam neemt het protest tegen het antisemitisme toe. Aan de andere kant wint ook de NSB terrein.

1936 Groeiend protest tegen het antisemitisme

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

1937
picture:De Spiegelgracht
Gelukkig zijn we gezond en hopen we samen met alle anderen op betere tijden.
Edith Frank
picture:De Boschplantentoonstelling wordt geopend
playmovie:Hilde Jacobsthal - Haar vader richt de Liberaal Joodse Synagoge in de Tolstraat op
playmovie:Laureen Klein - Een nieuwe synagoge
picture:Een feestelijke bijeenkomst van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond
picture:Zanghulde op het Jonas Daniël Meijerplein
picture:'Helpt het Comite voor Joodsche Vluchtelingen'
picture:Het nieuwe gedeelte van warenhuis de Bijenkorf aan het Damrak wordt geopend
picture:Kerstboom voor Prins Bernhard in het Burgerziekenhuis

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

1938
Anne Frank was geen wonderkind. Ze was sympathiek. Dat zij schrijfster wilde worden, weet ik ook nog.
Annes meester, meneer Van Gelder
picture:Margot Frank en haar vriendin op de schaats
picture:Anne Frank - Op de Montessorischool
picture:Lippmann-Rosenthal bank brengt bloemenhulde aan koningin Wilhelmina
playmovie:Het Regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina
picture:Prinses Juliana bezoekt de nieuwe Joodsche Invalide aan het Weesperplein
picture:Otto Frank - Oprichting Pectacon
picture:Sirene op het dak van de Wolkenkrabber bij het Merwedeplein
movie:Slachtoffers van Kristallnacht vluchten naar Amsterdamplay
playmovie:Een collecte voor Joodse vluchtelingen
picture:Thuis bij Fritz Pfeffer
picture:Anne Frank - Oom Walter in vluchtelingenkamp Zeeburg
picture:Thuis bij Van Pels

1939 De oorlog dreigt

Anne Frank viert onbekommerd haar tiende verjaardag. Ondertussen neemt de oorlogsdreiging toe. Er komen schuilkelders en op 29 augustus worden alle Nederlandse dienstplichtigen gemobiliseerd.

1939 De oorlog dreigt

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940 Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941 Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1942
Op een dag was Greetje er niet meer. Weg uit de Schouwburg. Spoorloos verdwenen. Alsof ze nooit had bestaan.
Lydia Riezouw
picture:Bomaanslag op Het Bolwerk in de Kalverstraat
picture:Alle bordjes met 'Voor Joden verboden' vervangen
picture:Anne Frank - Een thuisbioscoop
picture:Cas Oorthuys - Foto’s maken door heel het land
picture:Een Joodse diamanthandelaar wordt in de Diamantbeurs gefouilleerd
picture:Joodse mannen vertrekken vanaf het Amstelstation naar werkkampen
picture:De binnenplaats van de Hollandsche Schouwburg
picture:Joodsche wijk
picture:Bekladde winkelpui in de Vijzelstraat
picture:De NSB toont zijn verbondenheid met nazi-Duitsland
picture:Hélène Egger 'Iedereen keek ernaar'
Na de invoering van de ster begonnen de echte razzia's. Buren en vrienden ontvingen oproepen om zich te melden. Na spertijd werden straten afgezet en gingen de bruggen omhoog.
Joop Zoutberg
picture:Heinrich Himmler op het Museumplein
playmovie:Filmfeestje bij Anne
picture:Zeldzame foto van Peter van Pels
picture:Op de Noorderakerweg stort een Engels vliegtuig neer
text:Antisemitisch beklag over een ijssalon
picture:Een dagboek voor Anne
picture:Joodse markt geopend op het Minervaplein
picture:Anne Frank - ‘Voor Joden verboden’
playmovie:Laureen Klein - 'Aan het einde van het schooljaar kwamen de eerste oproepen'
picture:Het Bureau Joodsche Zaken inde Nieuwe Doelenstraat
picture:De Franks duiken onder
picture:Joden worden opgeroepen voor tewerkstelling in Duitsland
picture:Boris Kowadlo - ‘Ik piekerde er niet over om te gaan’
picture:Razzia rond het Waterlooplein en de Nieuwmarkt
picture:Joop Zoutberg - De razzia's beginnen
playmovie:Otto Treumann - Ontsnapt aan arrestatie
slideshow:Een Joodse postzegelhandelaar moet zijn papieren laten zien
picture:Amsterdamse Joden moeten hun fietsen inleveren
picture:Enkelen worden gered
Meteen toen ik binnenkwam wist ik dat er een ramp was gebeurd. Het toneel was ontdaan van zijn decors en andere attributen en zag eruit als door een inbreker leeggeroofd huis.
Actrice Silvia Grohs
slideshow:Voor het laatst gezien in de Hollandsche Schouwburg
picture:Hélène Egger - 'Van Julius kregen we uit de Hollandsche Schouwburg een paar briefkaarten'
slideshow:Straten met een Joodse naam worden hernoemd
picture:Joop Zoutberg - 'Als ratten in de val'
text:Vrijgekomen woningen in de Transvaalbuurt gaan naar Joodse families
picture:Hélène Egger - 'Onderduiken doe je als je bang bent, dacht ik nog'
picture:Anne Frank - ‘De Engelse radio spreekt van vergassing.’
picture:Cas Oorthuys - Een huis vol onderduikers
picture:Het Joodse personeel van de Hollandia-Kattenburgfabriek wordt gedeporteerd
picture:Paula Bakker - Hartog Frank
picture:Anne Frank - Triest nieuws uit de buitenwereld
picture:Nol Escher - 'Waar zijn die mensen dan naar toe gegaan?'
Vanochtend kwam Miep weer vertellen dat ze gisterenavond in Zuid weer huis aan huis Joden hebben weggehaald.
Anne Frank
picture:Joop Zoutberg - Onderduikers naast de matzefabriek
playmovie:Hilde Jacobsthal - Waarschuwingen voor Duitse acties
picture:Esther Obstfeld viert Chanoeka op haar onderduikplek
text:Anne Frank - Gijzelaars doodgeschotenOp 16 oktober wordt in Nederlandse dagbladen bekendgemaakt dat vijftien gijzelaars door de nazi's zijn doodgeschoten. Anne schrijft erover in haar dagboek.

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943 Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944 Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945 Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

1946
Voor mij is in dit schijnbaar onbetekenende dagboek van een kind alle afzichtelijkheid van het fascisme belichaamd, méér dan in alle processtukken van Neurenberg bij elkaar.
Jan Romein
picture:Tentoonstelling over het verzet
picture:De eerste nationale bevrijdingsdag
picture:Winston Churchill bezoekt Amsterdam
picture:Andere straatnamen ter ere van de bevrijding
picture:Herbouw van huizen in Amsterdam-Noord
picture:Demonstratie van fruitboeren
picture:Urnen met gewijde aarde in het Nationaal Monument
slideshow:Spelen tussen de ruïnes in de Transvaalbuurt
1947
picture:Amstelparkbad wordt De Mirandabad
picture:Herdenking op de Dam
picture:Anne Frank - De eerste uitgave van ‘Het Achterhuis’
picture:Sam Olij voor het Bijzonder Gerechtshof
text:Politieman Maarten Kuiper ter dood veroordeeldHij is betrokken bij een reeks van moordaanslagen.
picture:Verraadster Ans van Dijk ter dood veroordeeld
1948
picture:Spijbelaars worden door de politie naar school gebracht
picture:Koningin Wilhelmina doet afstand van de troon
picture:Boris Kowadlo - Kaalslag in de Jodenbuurt in beeld gebracht
picture:Boris Kowadlo - Onthulling monument ter nagedachtenis aan vermoorde Joden
1949
picture:Kranslegging bij het monument op de Dam door Iraanse journalistieke delegatie

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950 Blijvende herinnering

1950
Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.
Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
picture:Eens per jaar twee minuten stilte

1933 - 1933Op zoek naar een zeker bestaan	1934 - 1934Beperkte toelating vluchtelingen	1935 - 1935Veilig in de nieuwbouwwijk	1936 - 1936Groeiend protest tegen het antisemitisme	1937 - 1937Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap	1938 - 1938Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht	1939 - 1939 De oorlog dreigt	1940 - 1940Amsterdam bezet	1941 - 1941Joden mogen steeds minder	1942 - 1942Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden	1943 - 1943Deportaties en aanslagen	1944 - 1944Ontdekt en gearresteerd	1945 - 1945De Hongerwinter eist zijn tol	1945 - 1945Vreugde en verdriet	1946 - 1949Langzaam wordt de draad weer opgepakt	1950 - 1951Blijvende herinnering
Voor de oorlog Voor de oorlog Dankzij de crisis heerst er armoede en werkloosheid in de stad. De NSB is in opkomst, maar er zijn ook protesten tegen de slechte behandeling van Joden in Duitsland.							Bezetting Bezetting De nazi's bezetten Nederland en de anti-Joodse maatregelen volgen elkaar snel op. In 1943 wordt Amsterdam officieel vrij van Joden verklaard.						Na de oorlog Na de oorlog Amsterdam krabbelt langzaam weer op. Maar na de decimering van de Joodse bevolking zal de stad nooit meer dezelfde zijn.
1933	1934	1935	1936	1937	1938	1939	1940	1941	1942	1943	1944	1945	1945	1946	1950

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

Vorige

Volgende

Dam

Cas Oorthuys - Foto's van de schietpartij op de Dam

Dam

Bekijk ook

1933 Op zoek naar een zeker bestaan

1934 Beperkte toelating vluchtelingen

1935 Veilig in de nieuwbouwwijk

1936 Groeiend protest tegen het antisemitisme

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

1939 De oorlog dreigt

1940 Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

1945 Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

1950 Blijvende herinnering

De tijdlijn is aan het laden

Let op er is meer

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Navigatie

Hoofdnavigatie

Ooggetuigen

Thema's

Locaties

Het Amsterdam van Anne Frank

Meer weten

App Annes Amsterdam

Download de app

Meta navigatie

Talen tip

Toen & Nu

25 mei 1944

Ga naar

Het Achterhuis Online Verken de onderduikplek van Anne Frank.

Anne Franks historie Anne Frank moest onderduiken voor de nazi's

Gastenboek Lees reacties en laat er zelf een achter

Voor docenten Download ons lesmateriaal over Het Amsterdam van Anne Frank.

Zoek in de site

Anne Frank Tijdlijn

Home