Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1940 Amsterdam bezet
Kalverstraat
Burgerweeshuis
Kalverstraat
Burgerweeshuis [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart

Truus Wijsmuller helpt 73 Joodse kinderen naar Engeland

De kinderen zijn Joodse vluchtelingen uit Duitsland en Oostenrijk en zijn ondergebracht het Burgerweeshuis aan de Kalverstraat in Amsterdam.

Truus Wijsmuller-Meijer is al vroeg betrokken bij de hulp aan Joden. Zo werkt ze regelmatig voor het in 1933 opgerichte Comité voor Joodse Vluchtelingen. Vanaf 1938 organiseert zij de evacuatie van Joodse kinderen uit Nazi-Duitsland, nadat ze bij Adolf Eichmann een eerste transport heeft weten te regelen. Ze weet er duizenden het land uit te krijgen. Eén van de plekken waar ze de kinderen onderbrengt, is het Burgerweeshuis aan de Kalverstraat in Amsterdam.



Kinderen van het Burgerweeshuis in 'de tuintjes', zomer 1939.

Truus is in Parijs als ze hoort over de Duitse invasie van Nederland. Ze komt zo snel mogelijk terug naar Amsterdam. Daar krijgt ze van de garnizoenscommandant van Amsterdam te horen dat ze de Joodse kinderen uit het Burgerweeshuis naar IJmuiden moet brengen, zodat ze naar Engeland kunnen. Onderweg wordt nog een aantal kinderen opgepikt en in IJmuiden worden er in totaal 74 kinderen aan boord van het schip de SS Bodegraven gebracht. Het is het laatste schip dat de haven uitkomt. Truus gaat zelf niet mee, ze wil bij haar man blijven.

Het schip vaart naar Engeland, maar vanwege de Duitse nationaliteit van de kinderen mogen ze niet aan land komen. Eén kind overlijdt de eerste nacht aan boord. Het schip vaart verder naar Belfast, maar meert op 19 mei aan in Liverpool. De kinderen verblijven de hele oorlog in tehuizen of families in Engeland.

Tijdens de bezetting blijft Truus Wijsmuller Joden helpen om het land uit te komen.

Na de oorlog neemt ze zitting in het bestuur van de Anne Frank Stichting. 

  • Printen

Vluchtelingen en emigranten

Nadat Adolf Hitler in 1933 Rijkskanselier van Duitsland is geworden, kiezen tienduizenden Duitse Joden ervoor hun vaderland te verlaten en hun heil elders te zoeken. Een groot aantal gaat naar buurland Nederland. In 1941 bedraagt het totale aantal Duits-Joodse vluchtelingen dat in Nederland verblijft 15.174.

Politieke en Joodse vluchtelingen worden opgevangen, maar de Nederlandse regering stuurt er ook veel terug. De Joodse gemeenschap moet zelf voor opvang zorgen.

Meer over dit onderwerp Meer over dit onderwerp

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.