Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1941 Joden mogen steeds minder
Stadstimmertuinen
Stadstimmertuinen
Stadstimmertuinen
Stadstimmertuinen [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart

Anne en Margot op de Joodse school

Anne Frank lacht naar de schoolfotograaf. De foto is gemaakt op 11 december 1941, Anne is dan twaalf jaar. Ook haar zus Margot is zo gefotografeerd, en met hen nog veel klasgenoten. Anne zit sinds 1 oktober 1941 op het Joods Lyceum.

Op bevel van de nazi's mogen Joodse kinderen niet meer op gewone scholen zitten. Daarom zijn er speciale scholen voor hen opgericht. Joodse leraren waren al eerder omslagen, omdat Joden niet meer in overheidsdienst mochten werken. Door de oprichting van Joodse scholen hadden ze weer werk. Ondanks deze slechte aanleiding hebben veel leerlingen goede herinneringen aan het Joods Lyceum. Ze hadden enthousiaste en goede leraren en ze voelden zich er ondanks alles veilig.

Afscheid

In haar dagboek schrijft Anne over het afscheid van haar lerares mw. Kuperus: ‘Wij namen hartroerend afscheid van elkaar aan het einde van het schooljaar en huilden alle twee, want ik werd op het Joodse Lyceum aangenomen, waar Margot ook naar toe ging.’

- Anne Frank, 20 juni 1942. 

Juffrouw Snaterbek

Op het Joods Lyceum staat Anne bekend als een grappig meisje, dat graag in het middelpunt staat. Anne kan het met al haar leraren goed vinden. Alleen haar wiskundeleraar, meneer Keesing, is een tijdje kwaad op Anne, omdat ze zo vaak zit te kletsen tijdens de les. Als strafwerk moet Anne van hem een opstel schrijven met de titel: 'Kwek, kwek, kwek, zei juffrouw Snaterbek’. Anne schrijft een gedicht waar iedereen erg om moet lachen, ook meneer Keesing. Vanaf dat moment noemt hij haar 'juffrouw Snaterbek'.

Meer over het Joods Lyceum

Dienke Hondius heeft in samenwerking met oud-leerlinge Miep Gompes-Lobatto de korte geschiedenis van het Joods Lyceum beschreven in een boek met de titel Absent: herinneringen aan het Joods Lyceum Amsterdam, 1941-1943 (Amsterdam: Vassallucci, 2001).

  • Printen

Verboden voor Joden

Er worden veel maatregelen genomen om Joden en niet-Joden van elkaar gescheiden te houden. Joden nemen hierdoor steeds minder deel aan het  maatschappelijk verkeer en zijn uiteindelijk makkelijk uit de maatschappij te verwijderen.

Meer over dit onderwerp Meer over dit onderwerp

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.