Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1941 Joden mogen steeds minder
© Privécollectie Paula Bakker

Paula Bakker - Goed en fout en ertussenin

Je ging niet met NSB’ers en zulke mensen om. Dat deed je gewoon niet en je sprak er ook niet over, eigenlijk.

De familie van de speelgoedwinkel in de PC Hooftstraat, Stas, waar ik schuilde in de eerste dagen van de oorlog, bleek fout te zijn. Stas was bij de brandweer of luchtbescherming. Hij kreeg allerlei briefjes van mensen die hem schreven 'daar woont een fascist' en die verscheurde hij. Achteraf begreep ik dat pas. Hij was zelf een fascist. Voor de oorlog kochten ze alles in Neurenberg en daar waren ze reuze door aangestoken. Later liep Stas ook in een uniform. Mijn ouders verbraken het contact.

Een keer zagen we een man aan een parachute naar beneden komen. Hij werd beschoten door de Duitsers. Naast ons stond een buurman te kijken en hij riep: “Goed zo!” Die was dus fout. Daar spraken we toen nooit meer mee.

L. was mijn vriendinnetje op de ULO in de Rombout Hogerbeetstraat . Ze zei dat haar vader Pools was,  maar hij was Duits. Ik kwam er op een gegeven moment achter dat zij bij de Hitlerjugend was. Een ander meisje zei: “Daar loopt L., die zit bij ons op de Hitlerjugend.” Ik vroeg het aan L.. “Ja het klopt”, zei ze, “wil je er niets tegen zeggen op school? We zijn er helemaal niet voor, maar het kon niet anders, want vader was Duitser. En mijn broertje hoefde dan niet als ik erbij was."

Wim Haagsma was een vriendje van de Burghtschool. De jongens uit de klas maakten hem belachelijk dat hij vriendschap met een meisje had en niet mee ging voetballen, maar daar trok hij zich totaal niks van aan. Hij was helemaal alleen. Een jongen van 13, 14. Hij woonde in de Herenstraat. Een buurvrouw had zich een beetje over hem ontfermd. Ik heb zijn ouders niet gekend. Zij waren toen al in een kamp. Hij had een Duitse moeder en een Hollandse vader, die was kunstschilder. Het waren communisten. Op een gegeven moment is Wim halsoverkop naar Duitsland vertrokken. Bij een tante gaan wonen. Zonder afscheid te nemen. Na de oorlog zag ik hem weer.

Oom Frans had een woonboot aan de overkant van het IJ. Daar kwam ik als kind. En logeerde daar. Dat was heel prettig. In de oorlog kwamen we daar weer. Op een gegeven moment was daar een tussendeur gemaakt. En er was een stuk waar je niet kon komen op de boot. En die deur daar zat geen deurknop op. Nou, het was duidelijk dat daar Joodse onderduikers waren. Maar daar sprak je dan met geen woord over. Je zei niet “Raar”, of “Goh wat raar”. Nee, je deed net of je neus bloedde. Zo ging dat in de oorlog.

  • Printen

Paula Bakker

Paula Bakker is 10 jaar als de oorlog uitbreekt. Haar ongehuwde moeder drijft met Paula’s stiefvader een pension aan de Singel. Daardoor woont zij met zo’n 10 mensen in één huis: huurders en pensiongasten. De meeste zijn ongehuwd of gescheiden, met de één is er veel contact, de ander huurt alleen een kamer. Paula maakt de bezetting op een veelzijdige manier mee.

Meer over deze persoon Meer over deze persoon

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.