Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1941 Joden mogen steeds minder
Reguliersbreestraat 26-34
Reguliersbreestraat 26-34
Reguliersbreestraat 26-34
Reguliersbreestraat 26-34 [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart
© Spaarnestad

Tuschinski brandt

Op 18 juli 1941 blust de Amsterdamse brandweer een brand in het Tuschinski Theater. Het is sinds een half jaar in Duitse handen en heeft sindsdien de niet-Joodse naam Tivoli. Het vuur verwoest twee zalen volledig.

Een jaar eerder, op de verjaardag van Koningin Wilhelmina, 31 augustus 1940, blijken er 's ochtends vroeg een Nederlandse en een Engelse vlag uit te hangen bij Tuschinski. Daarop arresteren nazi's al het personeel. Abraham Tuschinski weet zijn medewerkers vrij te krijgen, maar de bioscoop mag pas weer open als de exploitatie in handen is gekomen van het Duitse bedrijf Tobis.

lngepikt

Op 15 november 1940 gaat het Tuschinski Theater weer open onder de naam Tivoli. In de volksmond wordt dit de afkorting voor 'Tuschinski Is Verkocht Of Liever lngepikt'.

Mooi theater

Het Tuschinski Theater is een van de mooiste theaters van Amsterdam. Abraham Tuschinski, een bioscoopexploitant uit Rotterdam, heeft het in 1921 laten bouwen. Tuschinski is een Pools-Joodse emigrant die op weg naar de Verenigde Staten in Rotterdam is blijven hangen. Daar begint hij een aantal bioscopen. Bij het bombardement van 14 mei 1940 worden al zijn Rotterdamse theaters verwoest.

De hele familie gearresteerd

Als ontdekt wordt dat Abraham Tuschinski bij zijn niet-Joodse buurman op bezoek komt en er telefoneert, wordt hij met zijn hele familie opgepakt. Joden mogen niet meer telefoneren van de nazi's, en ze mogen ook niet meer op bezoek bij niet-Joden. Wie deze wetten overtreedt, kan met het hele gezin worden opgepakt. Tuschinski en zijn vrouw worden via Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd. Daar worden ze op 17 september 1942 vergast.

  • Printen

Jodenvervolging

Kort na de machtsovername door Hitler begint in Duitsland de Jodenvervolging. Doel is om alle Joden uit Duitsland te verwijderen. De nazi's isoleren de Joden van de niet-Joden. Molestaties en vernielingen zijn op een gegeven moment aan de orde van de dag. In de bezette landen zetten de nazi's deze praktijken voort. Sommige Joden worden als dwangarbeiders ingezet, maar de meeste worden op systematische wijze vermoord. Het grootste gedeelte van de Joden in Nederland is naar de concentratiekampen vervoerd, waar ze in gaskamers om zijn gebracht. De moord op de Europese Joden - in totaal circa zes miljoen - wordt ook wel de Holocaust of Shoah genoemd.

Meer over dit onderwerp Meer over dit onderwerp

Bekijk ook

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.