Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden
Gebeurtenissen in de omgeving van Plantage Middenlaan 24.
Hollandsche Schouwburg
Gebeurtenissen in de omgeving van Plantage Middenlaan 24.
Hollandsche Schouwburg [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart
© Privécollectie Hélène Egger

Hélène Egger - 'Van Julius kregen we uit de Hollandsche Schouwburg een paar briefkaarten'

'In 1942 kwamen de eerste oproepen voor de joodse mannen en jongens vanaf achttien jaar om voor de Duitsers te gaan werken in speciale kampen. Niemand wist wat er verder zou gebeuren. Later pas. Mijn oudste broer Daniël hoorde bij de allereersten die moesten gaan. Ik zie nog zijn rugzak staan.

Nadat Daniël vertrokken was zei Julius dat hij zijn broer achterna wilde gaan. Maar hij had zijn oproep helemaal nog niet. Hij was anderhalf jaar jonger. Mijn grootouders hebben er alles aan gedaan om hem tegen te houden. Maar er viel niet met hem te praten. Hij wilde niet dat zijn oudste broer alleen zou zijn. Ik denk eerlijk gezegd dat hij het, avontuurlijk als hij was, ook wel spannend vond. Bovendien was ook voor hem het leven bij opa en oma dodelijk saai. Misschien zag hij het wel als een kans om het huis uit te gaan. Daniël was een paar maanden weg toen Julius zei: "Ik ga erachteraan". En dat is gebeurd.

Julius ging naar de Hollandsche Schouwburg, een gebouw aan de Plantage Middenlaan, waar alle Joodse mensen door de Duitsers bij elkaar werden gebracht en gevangen gehouden. Na een paar dagen werden ze ’s nachts per tram naar het Centraal Station vervoerd en van daaruit met de trein doorgestuurd naar kamp Westerbork. Zo ging het met Julius ook. In Westerbork zag hij Daniël terug. Samen zijn ze later met de trein op transport naar Auschwitz in het door Duitsland bezette Polen gezet. Dat was een vernietigingskamp. Niemand wist van het bestaan van dit soort kampen.

Van Julius kregen we uit de Hollandsche Schouwburg een paar briefkaarten, die hij met potlood had kunnen schrijven. Van Daniël kwam er één brief uit Westerbork. De kaarten en de brief zijn de oorlog doorgekomen. Mijn opa heeft ze bewaard. Ik heb ze eerst nooit kunnen lezen, dat vond ik te moeilijk. Tot een tijdje geleden. Toen heb ik ze toch tevoorschijn gehaald. Julius schrijft: "Het is hier chaotisch en vies en er is veel geschreeuw en gehuil van baby’s en iedereen en alles loopt door elkaar. Een grote rotzooi ... vannacht geen oog dicht gedaan ... benauwd".

Maar onder iedere kaart schreef hij: "Kop op, houdt moed we gaan maar eventjes weg, we moeten alleen maar even werken en we komen snel weer terug". Hij wilde ons geruststellen. Ik heb me later vaak afgevraagd of mijn broers voelden dat hun iets verschrikkelijks boven het hoofd hing.'

 

Bron: Fragment uit Ik ben er nog. Het verhaal van mijn moeder Hélène Egger. Met medewerking van auteur Debby Petter en Uitgeverij Thomas Rap

  • Printen

Hollandsche Schouwburg

Vanaf 1941 is dit theater één van de weinige plekken waar Joodse artiesten nog mogen optreden. Alleen Joden mogen er als toeschouwers komen. Vanaf oktober 1942 wordt de Schouwburg de verzamelplaats voor Amsterdamse Joden. Ook bij razzia’s worden grote groepen Joden bij de Schouwburg afgeleverd. Zij gaan van hieruit op transport naar Westerbork.

Meer over deze locatie Meer over deze locatie

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.