Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden
© Privécollectie Paula Bakker

Paula Bakker - Hartog Frank

Hartog Frank - hij liet zich Harry noemen - woonde al vanaf mijn achtste bij ons. Hij was echt een huisgenoot. Ik heb veel aan hem gehad. Hij speelde met mij. Zelf had hij een dochter en een zoon bij een niet-joodse vrouw van wie hij gescheiden was. Hij was zelf joods. Tot 1942 of ’43 heeft hij bij ons gewoond, daarna moest hij onderduiken.

 

Ik kreeg Franse les van meneer Harry. Hij was aanwezig als een goede invloed en bracht iets kunstzinnigs in huis. Ik ben later modetekenares geworden, dat heeft misschien wel met de invloed van Harry Frank te maken. Hij ging in de oorlog naar de kunstnijverheidsschool in de Metsustraat. Daardoor had hij een zekere bescherming want de directeur was een communist.

Hij maakte ook grapjes met mijn moeder. “Directrice, wil u de bijkeuken even ontruimen.” De kamer van Frank was naast de keuken en mijn moeder gebruikte vaak zijn wastafel om de soep koel te houden. Dat de soep nogal eens zuur was, hoeft niet te verbazen. In de zogenaamde bijkeuken werd ook diner geserveerd voor Frank, soms samen met andere pensiongasten.

In de oorlog waren er veel spanningen om Frank. Hij had goede contacten met een hoog geplaatst persoon uit de Euterpestraat, die hem waarschuwde als er een razzia kwam. Dan zorgde meneer Harry ervoor dat hij niet thuis was. Ik herinner me dat er Duitsers op een gegeven moment ‘s nachts aan de deur kwamen. Mijn moeder had zwart lang haar, een witte nachtpon aan en zag er joods uit. Ze zeiden: “Pas maar op, als die jood er niet is, nemen we jou mee.” Dat is gelukkig niet gebeurd. Toen ik twaalf was, is Frank ondergedoken. Hij had in het café tegenover ons, waar nu een bonbonzaak is, van een Duitse soldaat gehoord over de vreselijke uitroeiing van de joden. Hij kwam uit het café en vertelde dat. Dat had natuurlijk een enorme impact. Frank heeft de oorlog overleefd. Maar zijn dochter Mary niet, ondanks het feit dat ze half joods was. Zij was opzichter in Westerbork. Ze is op transport gesteld.

Toen Mary een keer over was uit Westerbork, vroeg mijn vader of ze nog iets nodig had. “Ja. Maandverband. Dat hebben we daar niet”, zei ze. Toen heeft mijn vader een hele voorraad gekocht. Hij loopt in de Spuistraat. Toen werd hij aangehouden door een Duitser, die vroeg zich natuurlijk af wat er in dat dikke pak zat!

  • Printen

Paula Bakker

Paula Bakker is 10 jaar als de oorlog uitbreekt. Haar ongehuwde moeder drijft met Paula’s stiefvader een pension aan de Singel. Daardoor woont zij met zo’n 10 mensen in één huis: huurders en pensiongasten. De meeste zijn ongehuwd of gescheiden, met de één is er veel contact, de ander huurt alleen een kamer. Paula maakt de bezetting op een veelzijdige manier mee.

Meer over deze persoon Meer over deze persoon

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.