Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1943 Deportaties en aanslagen
Plantage Kerklaan 36-38
Bevolkingsregister
Plantage Kerklaan 36-38
Bevolkingsregister [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart
Aanslag op de burgerlijke stand in Amsterdam© Beeldbank WO2 / NIOD

Aanslag op het bevolkingsregister aan de Plantage Kerklaan

Een verzetsgroep onder leiding van Gerrit van der Veen en Willem Arondéus pleegt met springstof een aanslag op het Amsterdamse Bevolkingsregister. Het is de bedoeling om zoveel mogelijk persoonsgegevens te vernietigen.

De brandstichting lukt niet goed. De brandweer helpt het verzet nog door lang te wachten met blussen en, wanneer er geblust wordt, extra veel water te gebruiken om nog meer schade aan te richten, maar slechts 15 procent van de gegevens wordt totaal vernietigd.

Het bevolkingsregister wordt door de bezetter gebruikt om mensen op te sporen. Het kan ook gebruikt worden om valse van echte persoonsbewijzen te onderscheiden. Een vals persoonsbewijs krijgt meer echtheidswaarde als de oorspronkelijke gegevens niet kunnen worden teruggevonden. Gerrit van der Veen en Willem Arondéus hebben de leiding over de Persoonsbewijzencentrale (PBC), een organisatie die veel valse persoonsbewijzen maakt. Daarom besloten zij het register in brand te steken.

Door verraad en loslippigheid wordt bijna de hele groep opgepakt en op 1 juli 1943 gefusilleerd. Gerrit van der Veen blijft uit handen van de bezetter. Andere betrokkenen bij de PBC, zoals Willem Sandberg en Frieda Belinfante, die niet bij de brandstichting zelf aanwezig waren, duiken ook onder.

  • Printen

Verzet

Mensen die tegen de nazi's ingaan, plegen verzet. Meestal zijn ze georganiseerd in kleine groepen, soms vormen die onderdeel van een overkoepelende organisatie. Verzetsdaden zijn bijvoorbeeld het helpen van onderduikers, het stelen of vervalsen van voedselbonnen en persoonsbewijzen, overvallen op bevolkingsregisters en distributiekantoren, sabotage, het doodschieten van Duitse militairen of collaborateurs en het drukken en verspreiden van verboden kranten.

Meer over dit onderwerp Meer over dit onderwerp

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.