Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1944 Ontdekt en gearresteerd
Kleine-Gartmanplantsoen 14
Huis van Bewaring Weteringschans
Kleine-Gartmanplantsoen 14
Huis van Bewaring Weteringschans [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart
Portret van Gerrit-Jan van der Veen, oprichter van de persoonsbewijzencentrale.© Beeldbank WO2 / NIOD

Verzetsstrijder Gerrit van der Veen geëxecuteerd

Beeldhouwer Gerrit van der Veen is een van de meest actieve verzetsmensen. Aan het begin van de bezetting weigert hij een Ariërverklaring te ondertekenen en hij protesteert tegen de Kultuurkamer. Hij richt het illegale blad 'De Vrije Kunstenaar' op en begint samen met de drukker Frans Duwaer en de homoseksuele kunstenaar Willem Arondeus de Persoonsbewijzencentrale (PBC), een organisatie die allerlei valse documenten maakt, waaronder zo'n 70.000 persoonsbewijzen.

Van der Veen is regelmatig betrokken bij sabotageacties en overvallen. Op 10 februari 1943 sticht hij brand in het Gewestelijk Arbeidsbureau. Op 27 maart 1943 doet hij dit bij het Bevolkingsregister, samen met onder andere Arondeus. Ze worden allemaal verraden en Van der Veen is hierna permanent op de vlucht.

Met drie anderen, onder wie Gerhard Badrian, overvalt Gerrit van der Veen op 29 april 1944 de Landsdrukkerij in Den Haag. Hierbij maken zij zo’n 10.000 blanco persoonsbewijzen buit.

De laatste actie van Van der Veen is een bevrijdingspoging van gevangenen uit het Huis van Bewaring in Amsterdam. Deze overval mislukt. Van der Veen wordt twee keer in zijn rug geschoten en raakt verlamd. Hij bereikt zijn onderduikadres nog wel, maar wordt op 12 mei 1944 gearresteerd.

Ook andere overvallers worden gepakt. Zij worden op 10 juni 1944 samen met Van der Veen ter dood veroordeeld. Dezelfde dag nog worden zij in de duinen bij Overveen geëxecuteerd, samen met Frans Duwaer die twee dagen eerder in zijn drukkerij is gearresteerd.

  • Printen

Leidseplein

Plein in het centrum van Amsterdam dat dankzij de vele terrassen, theaters en horecagelegenheden een van de populairste uitgaansgebieden van de hoofdstad is. Het Americain Hotel en de Stadsschouwburg vormen de bekendste locaties. Ook is er een politiebureau en bevindt zich in het nabijgelegen Kleine Gartmanplantsoen het Huis van Bewaring, beter bekend als 'de Weteringschans'.

Meer over deze locatie Meer over deze locatie

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.