Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

Boris Kowadlo

Gebeurtenissen in de omgeving van het Waterlooplein.
Waterlooplein
Gebeurtenissen in de omgeving van het Waterlooplein.
Waterlooplein [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart
© Ghetto Fighters' House / Boris Kowadlo

Boris Kowadlo - ‘Alles is grauw en verschrikkelijk’

'In Amsterdam is de naziterreur een beetje zwakker geworden en daarom zie je meer onderduikers op de straten wandelen en zich buiten bewegen.
Maar we moeten toch heel voorzichtig zijn, want ieder moment worden er razzia’s gehouden onder de bevolking. Tot nu toe ben ik maar één keer op straat geweest.

We wandelen over de Jodenbreestraat, het Daniël Meijerplein en de Weesperstraat. (…) Veel huizen zijn verwoest, hele huizenblokken. Veel is er veranderd: vroeger waren hier de grote winkels van Amsterdam. Het was hier een heel rijke buurt: alle rijke Joden en Joodse handelaren woonden hier. Maar helaas zijn ze weggevoerd naar Polen of andere concentratiekampen.

Op het Muiderplein zie je geen levend mens, alles is verlaten. Als je over straat loopt, grijpt de leegte je aan. Vroeger was er levendigheid en vrolijkheid en gelach, maar nu is alles veranderd en hieraan kun je de Joodse tragedie zien: alles is dood en Joden zijn er niet meer te vinden. Alles is grauw en verschrikkelijk.'

Sinds Kowadlo zich op straat durft te begeven is hij de laatste maanden voor de bevrijding actief voor de illegale organisatie De Ondergedoken Camera. Deze groep van ongeveer dertig fotografen ontstaat rond Dolle Dinsdag, 5 september 1944. Doel is het fotograferen van de bevrijding, maar die laat op zich wachten. In plaats daarvan worden verzet en honger de belangrijkste onderwerpen.

Op 24 april 1945 kruipt Boris Kowadlo door het oog van de naald, als hij tijdens het fotograferen door de bezetter wordt betrapt. Hij vlucht terwijl er op hem wordt geschoten. Hij wordt uiteindelijk toch gepakt en naar de Groote Club gebracht. Er volgt een zwaar verhoor, maar Kowadlo komt met de schrik vrij. Hij heeft dit mede te danken aan de goede kwaliteit van zijn valse papieren en zijn niet-Joodse uiterlijk.

 

Bron: Boris Kowadlo: fotograaf tussen herinnering en toekomst door Bernadette van Woerkom. Vertaling uit het Jiddisj door Ariane Zwiers.

  • Printen
  • Share |

Boris Kowadlo

De Pools-Joods Boris Kowadlo komt in de jaren ’30 naar Amsterdam. Vanwege de crisis heeft hij maar mondjesmaat werk als fotograaf. Tijdens de bezetting duikt hij onder en in de laatste maanden voor de bevrijding is hij actief voor de illegale organisatie De Ondergedoken Camera. Na de oorlog brengt Kowadlo met een indrukwekkende fotoreeks de kaalslag in de Jodenbuurt in beeld.

Meer over deze persoon Meer over deze persoon

Bekijk ook

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1937  Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1938  Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945  De Hongerwinter eist zijn tol

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1946  Langzaam wordt de draad weer opgepakt

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950

  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.