Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1934 Beperkte toelating vluchtelingen
Rozengracht 207-213
De Harmonie
Rozengracht 207-213
De Harmonie [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart
  • Politietroepen in de Willemsstraat. © Stadsarchief Amsterdam / Vereenigde Fotobureaux N.V.
  • Geplunderde winkel van de Firma Wijnbergh & Co. Houtrijkstraat 24a, hoek Assendelftstraat. © Stadsarchief Amsterdam / Vaz Dias Knipselservice
  • Kinderen op de Dam. © Beeldbank WO2 / NIOD
  • Begrafenis van de 27-jarige J.A. Gerresen, die op 5 juli door de politie is doodgeschoten. © Stadsarchief Amsterdam / C.A.J. van Angelbeek
  • Grote Wittenburgerstraat 92-90
© Stadsarchief Amsterdam / Polygoon
  • Politie te paard. © Beeldbank WO2 / NIOD
  • Burgemeester inspecteert troepen op de Dam.

Onrust in de Jordaan en op andere plekken in Amsterdam

Amsterdam wordt in de jaren '30', net als de rest van de wereld, hard getroffen door de economische crisis. Veel Amsterdammers verliezen hun baan. Halverwege de jaren '30' zijn zo'n 50.000 mensen in de stad afhankelijk van een steunuitkering. Dit is een zware last voor Amsterdam. Om de schulden te beperken besluit de gemeente te bezuinigen op praktisch alles, ook op de werklozenondersteuning.

Dit valt niet in goede aarde bij de Amsterdamse werkloze arbeiders. Op 4 juli 1934 wordt er in De Harmonie aan de Rozengracht een protestbijeenkomst gehouden door het Werkloozen Strijd Comité, opgericht door de Communistische Partij. Van daaruit trekken arbeiders de stad in en er ontstaan overal gevechten tussen demonstranten en de politie. De onrust is het grootst in de Jordaan, waar veel arbeiders wonen.

De volgende dag is de opstand nog niet voorbij. Arbeiders vechten met de politie en winkels worden geplunderd. In het noordelijk deel van de Jordaan werpen de arbeiders barricades op en halen ze de bruggen op. De politie durft er niet meer te komen. Op 7 juli wint de Amsterdamse politiemacht de controle over het gebied terug.

De protesten hebben geen effect gehad: de bezuiniging op de uitkeringen blijft van kracht.

  • Printen

De crisistijd

In de jaren ‘30 gaat het slecht met de Nederlandse economie. Het aantal werklozen is in 1938 gestegen tot 439.000. Werklozen krijgen steun van de staat, maar dat is bepaald geen vetpot. Honger en armoede heersen. De overheid start ook grote bouwprojecten om mensen werk te geven. Het is zwaar werk en de lonen zijn laag. Werklozen zijn verplicht om mee te doen en ze mogen maar eens in de twee weken naar huis.

Meer over dit onderwerp Meer over dit onderwerp

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.