Vorige Volgende

Vorige

Naar het vorige item in de tijdlijn

Volgende

Naar het volgende item in de tijdlijn

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht
Zeeburg
Zeeburg
Zeeburg
Zeeburg [+] Vergroot kaart [-] Verklein kaart
© Stadsarchief Amsterdam / Jacobus van Eck

Anne Frank - Oom Walter in vluchtelingenkamp Zeeburg

Begin december 1938 wordt Walter Holländer, een van de twee broers van Edith Frank, opgenomen in interneringskamp Zeeburg in Amsterdam-Oost. Hij is hier naartoe gekomen nadat hij uit het kamp Sachsenhausen bij Berlijn is vrijgelaten. Hij zegt daarover:

'In dit vluchtelingenkamp waren we opgesloten, stonden we onder toezicht van de politie en was het niet mogelijk of toegestaan om iets te doen waarmee je je een inkomen kon verwerven.'

Hij en zijn broer Julius zijn een paar weken eerder gearresteerd, op 12 november 1938. Julius wordt weer vrijgelaten omdat hij een veteraan is met een oude oorlogswond, maar Walter moet naar concentratiekamp Sachsenhausen. Daar krijgt hij te horen dat hij wordt vrijgelaten op voorwaarde dat hij Duitsland onmiddellijk verlaat.

Julius probeert een Nederlands visum te regelen voor Walter, maar dat mislukt. Walter krijgt van Nederland alleen een schriftelijke toezegging dat hij wordt opgenomen in een van de kampen om de emigratie weg uit Nederland te stimuleren. De kampen zijn ook bedoeld om te voorkomen dat vluchtelingen in de Nederlandse economie geïntegreerd raken. Walter komt hierdoor op 1 december vrij uit Sachsenhausen en kan naar het vluchtelingenkamp in Zeeburg.

Hij mag soms kort weg uit het interneringskamp, maar alleen met schriftelijke toestemming en alleen om 'Huize Oosteinde' te bezoeken. Hier kunnen vluchtelingen lezen, studeren of meedoen aan een beperkt aantal sportactiviteiten.

Julius is bij zijn moeder in Aken gebleven en probeert een visum voor de Verenigde Staten te krijgen. Dit lukt hem uiteindelijk en hij stapt in april 1939 op de boot naar Amerika. Walter volgt in december. Ze kunnen gaan omdat hun neef Ernst garant staat voor werk.

  • Printen

Vluchtelingen en emigranten

Nadat Adolf Hitler in 1933 Rijkskanselier van Duitsland is geworden, kiezen tienduizenden Duitse Joden ervoor hun vaderland te verlaten en hun heil elders te zoeken. Een groot aantal gaat naar buurland Nederland. In 1941 bedraagt het totale aantal Duits-Joodse vluchtelingen dat in Nederland verblijft 15.174.

Politieke en Joodse vluchtelingen worden opgevangen, maar de Nederlandse regering stuurt er ook veel terug. De Joodse gemeenschap moet zelf voor opvang zorgen.

Meer over dit onderwerp Meer over dit onderwerp

1937 Onderdeel van de Amsterdamse gemeenschap

De familie Frank raakt steeds meer ingeburgerd en treedt toe tot de Liberaal Joodse Gemeenschap. Arbeiders verenigen zich, om zich sterk te maken voor betere werkomstandigheden.

1938 Veel Joodse vluchtelingen na Kristallnacht

Na Kristallnacht vluchten meer Joden naar Nederland. Ook prinses Juliana voelt zich verbonden met de Joodse gemeenschap. Terwijl de opvang van de Joden meer aandacht krijgt, dreigen NSB’ers vaker in te grijpen.

1940 Amsterdam bezet

Voor de familie Frank verandert er na de inval van de Duitsers nog niet zo veel. Opekta verhuist naar de Prinsengracht. Tijdens bombardementen vallen er doden en gewonden in Amsterdam.

1940  Amsterdam bezet

1941 Joden mogen steeds minder

Het begint met een bioscoopverbod maar al snel worden Joden uit praktisch alle openbare gelegenheden geweerd. Joodse kinderen moeten naar aparte scholen. Dat geldt dus ook voor Anne en Margot Frank.

1941  Joden mogen steeds minder

1942 Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

Op haar dertiende verjaardag krijgt Anne Frank een dagboek. Een paar dagen later schrijft ze over de situatie in Amsterdam. De Jodenster wordt ingevoerd en de eerste razzia’s vinden plaats. In juli duikt de familie Frank onder.

1942  Het wordt steeds gevaarlijker voor Joden

1943 Deportaties en aanslagen

Terwijl de familie Frank ondergedoken zit, worden duizenden Joden uit Amsterdam gedeporteerd. Het verzet probeert de deportaties te frustreren met aanslagen op onder andere het bevolkingsregister. Veel mag het niet baten.

1943  Deportaties en aanslagen

1944 Ontdekt en gearresteerd

Op 4 augustus worden de onderduikers in het achterhuis ontdekt en gearresteerd. Via Westerbork gaan ze naar Auschwitz. Als de geallieerden in Zuid-Nederland landen is er even hoop op een snelle bevrijding. Duitse soldaten en NSB’ers slaan na Dolle Dinsdag op de vlucht.

1944  Ontdekt en gearresteerd

1945 De Hongerwinter eist zijn tol

De Hongerwinter teistert Amsterdam. Velen komen om van de honger en de kou. In de kampen sterven Edith, Margot en Anne Frank. Alleen Otto Frank overleeft. De Canadezen bereiken Amsterdam.

1945 Vreugde en verdriet

Een viering op de Dam op 7 mei eist levens als Duitse soldaten op de menigte schieten. Op 8 mei wordt Amsterdam echt bevrijd. Otto Frank keert terug. Hij weet dan al dat Edith dood is. Dat zijn twee dochters de oorlog ook niet hebben overleefd hoort hij later.

1945  Vreugde en verdriet

1946 Langzaam wordt de draad weer opgepakt

Op 3 mei 1946 vindt de eerste officiële dodenherdenking plaats. Het dagboek van Anne Frank wordt op 25 juni 1947 gepubliceerd. In Amsterdam krijgt het normale leven langzaam weer gestalte. Van 70.000 Joden die in 1940 in de stad woonden, hebben slechts 10.000 de oorlog overleefd.

1950 Blijvende herinnering

Ook al is de bevrijding al vijf jaar een feit, de nagalm van de oorlog blijft duidelijk merkbaar. De Joodse gemeenschap dankt Amsterdam met een monument voor haar hulp aan de Joden.

1950  Blijvende herinnering
  • 1950
  • Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Beschermd door uw liefde. Gesterkt door uw weerstand. Rouwend met u.

    Deel opschrift monument 'Joodse Dankbaarheid'
  • picture:Eens per jaar twee minuten stilte

De tijdlijn is aan het laden

In wat voor stad leefde Anne Frank?
Zie hoe de bezetting en Jodenvervolging Amsterdam hebben getekend.

Let op er is meer

Gebruik de scrollbar om het hele item te bekijken.

 

 

Sluiten

Het Amsterdam van Anne Frank in vogelvlucht

Bekijk de belangrijkste plaatsen en verhalen uit het Amsterdam van Anne Frank.
Klik door naar de Tijdlijn en zie hoe Amsterdam vanaf 1933 verandert van een toevluchtsoord in een bezette stad.
Zoom in door aan de linkerkant op het plusje te klikken. Je kunt de plaatsen op de kaart dan makkelijker aanklikken.