COLUMN - Wat gebeurt er allemaal bij de Anne Frank Stichting? In het museum, maar bijvoorbeeld ook op de afdeling Educatie en tijdens reizende tentoonstellingen. Medewerkers van de Anne Frank Stichting vertellen. Dit keer aan het woord: Piet van Ledden over zijn gastles over onderduiken op zijn oude basisschool.

"Hé, daar breng ik de krant!"

  • Printen
  • RSSRSS

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet. Midden in het verhaal over Walter Bartfeld roept opeens een leerling: “Hé, daar breng ik de krant!” Dan herkennen ook enkele andere leerlingen het huis. Het is aan de Albertlaan, niet ver van de sportvelden.

Tweede Wereldoorlog

Er zaten veel meer kinderen ondergedoken

Verhalen van joodse kinderen die ondergedoken zaten. Lees en luister op 'Ondergedoken als Anne Frank'.

Naar de website

Onderduiken

Het spannende deel van het verhaal komt dan nog. Wanneer de schuilplaats aan de Albertlaan niet meer veilig is, duikt Walter Bartfeld met zus Erni en ouders onder in de bossen bij Nunspeet. Eerst in een woonwagen en later in het ‘Pas op Kamp’, beter bekend als ‘Het Verscholen Dorp’. De vele hutten half onder de grond en diep in het bos zijn voor tientallen onderduikers maandenlang een veilige schuilplaats. Tot het onderduikerskamp bij toeval door twee Duitse officieren wordt ontdekt. Aan de razzia die volgt weet de familie Bartfeld gelukkig te ontkomen... Via een boerengezin in Ermelo komen ze in Zwolle terecht. Daar verblijven Walter, zijn zus en ouders  op verschillende onderduikplekken totdat de Canadese soldaten de stad in april 1945 bevrijden.

Overeenkomsten en verschillen

Tijdens de les laat ik leerlingen het verhaal Walter Bartfeld vergelijken met Anne Frank. Ik wil dat ze ontdekken dat ieder onderduikverhaal uniek is. De familie Frank zat meer dan 25 maanden ondergedoken in het Achterhuis. Walter eerst op verschillende plekken. Het gezin Bartfeld overleeft de oorlog, maar van de onderduikers in het Achterhuis keert alleen Otto Frank terug uit de kampen.

De leerlingen zien ook overeenkomsten tussen Anne en Walter: beide zijn joods en in Duitsland geboren, vanwege Adolf Hitler en de nazi’s zijn ze naar Nederland gevlucht, ze hebben  ieder een oudere zus (Erni en Margot), hun vaders mogen geen eigen bedrijf meer hebben als het Duitse leger Nederland bezet, wordt het voor joodse kinderen verboden om naar hun eigen school te gaan, duiken beide families onder en krijgen ze daarbij hulp van moedige mensen. Bovendien zullen zowel Anne als Walter zich vaak angstig hebben gevoeld.

Het gezin tijdens onderduik in het zomerhuis.

Op de fiets naar de hut voor onderduikers

In de middagpauze heb ik een nabespreking met de leerkracht van groep 8. Ik vertel dat er nog een (nagebouwde) hut in het bos staat. “Bij mooi weer ga ik met mijn leerlingen op de fiets naar ‘Het Verscholen Dorp’”, reageert ze enthousiast. Ik hoop dat ze hem vinden…

Tip

Met verhalen zoals die van Walter kun je als docent de geschiedenis van de oorlog en de Jodenvervolging persoonlijk en letterlijk dichtbij de leerlingen brengen. Door Walter, Anne en al die andere verhalen krijgt het herdenken op 4 mei en het vieren van de vrijheid de dag erna voor jong en oud extra betekenis! Het verhaal van Walter Bartfeld en dat van andere joodse onderduikers is te vinden op Ondergedoken als Anne Frank. 

Columnist:

Piet van Ledden ontwikkelt bij de Anne Frank Stichting lesmaterialen voor het basis- en voortgezet onderwijs en geeft trainingen aan docenten (in opleiding).

Bekijk ook

Nieuw boek over antisemitisme Geschiedenis en actualiteit

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker...

Meer

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column