COLUMN - Wat gebeurt er allemaal bij de Anne Frank Stichting? In het museum, maar bijvoorbeeld ook op de afdeling Educatie en tijdens reizende tentoonstellingen. Medewerkers van de Anne Frank Stichting vertellen. Dit keer aan het woord: Jaap Tanja over zijn boek Antisemitisme: geschiedenis en actualiteit.

Nieuw boek over antisemitisme

  • Printen
  • RSSRSS

In het laatste kwart van de vorige eeuw was het leven een stuk overzichtelijker. Antisemitisme was een fenomeen dat zich beperkte tot bomberjacks, kaalkoppen en andere neonazi's plus een handjevol rechts-radicale politici die dingen durfden te beweren als was de moord op zes miljoen joden 'een detail' in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.

Antisemitisme

Antisemitisme was kortom alleen te vinden bij extreemrechts en moest bijna uitsluitend gezocht worden bij rechts-nationalistische bewegingen. Mensen die actief waren in de linkerhoek van het politieke spectrum, koesterden geen coherente anti-joodse vooroordelen, zo leek het. Antisemitisme was ‘rechts’, je daarover druk maken en dit fenomeen willen bestrijden was 'links'.

Tegenwoordig liggen de politieke verhouden bijna omgekeerd. Populistische en nationalistische politici in Europa die 'de islam' of  'de islamisering' als grootste bedreiging van het Westen zien, werpen zich graag op als vriend door dik en dun van Israël en stellen regelmatig antisemitisme in de moslimwereld aan de kaak (…): 'Hoe meer islam in Nederland, hoe groter het antisemitisme'.

Ook ter linkerzijde lijkt zich een metamorfose te hebben voorgedaan: linkse mensen en politici vertalen soms hun sympathie voor de Palestijnse zaak niet alleen in kritiek op de Israëlische politiek, maar ook in karikaturen over joden. Gevolg is wel dat de discussie over antisemitisme lang niet altijd zuiver wordt gevoerd. Vaak verwordt het tot een politieke gebekvecht tussen rechts en links.

In sommige kringen is het gebruikelijk om in het politieke debat alle kritiek op Israël te bestempelen als antisemitisme en daarnaast alleen of uitsluitend oog te hebben voor anti-joodse uitingen van moslims.

Anderen daarentegen bagatelliseren of – vaker nog – negeren om politieke redenen antisemitisme in eigen kring of bij anderen. Als een dergelijke houding is ingegeven door politiek opportunisme, wordt de discussie niet  'koosjer' gevoerd. En als het debat of de discussie onzuiver gevoerd blijft worden, leidt dit tot inflatie en deflatie van het begrip.


Het antwoord op de vraag of bestrijden van antisemitisme links is of rechts, is duidelijk: het is geen van tweeën. De discussie over antisemitisme mag niet worden gepolitiseerd; het tegengaan van antisemitisme zou een zaak moeten zijn van en voor iedereen.

Uit: Antisemitisme. Geschiedenis en actualiteit. Dit boek, verschenen in juli 2016, is uitgegeven door de Anne Frank Stichting i.s.m. Uitgeverij Boom. Auteur: Jaap Tanja (AFS). Paperback, 148 pagina's, met meer dan 50 fullcolour illustraties. Prijs: € 14,95.

Verkrijgbaar in de bookshop

Wil je direct met dit thema aan de slag? Bekijk dan 'Daar heb ik wel van terug' voor praktische tips of de online cursus 'Begin bij jezelf', waarin o.a. discriminatie en antisemitisme aan bod komen aan de hand van ervaringen van andere docenten.

Bekijk ook

Een klein gebaar kan al verschil maken Pilot met theaterlessen bij de strip Nieuwe vrienden

Tijdens de theaterlessen had ik een uitspraak van de dichter Sophocles in mijn hoofd: ‘Men moet leren door het te doen, want…

Meer

“Slachtoffers zijn zwak...” dader, helper, slachtoffer en toeschouwer

‘De Zoektocht’ is een educatief stripverhaal over de Holocaust, waarin de rollen van dader, helper, slachtoffer en…

Meer

“Daar heb ik wel van terug!” Antisemitisme in de klas

Uit een onderzoek in opdracht van de Anne Frank Stichting blijkt dat ruim een derde van de docenten geschiedenis en…

Meer

"Waarom zeg jij dit ..." Column van docent maatschappijleer en burgerschap

Over bespreekbaar maken van discriminatie en vooroordelen op school.

Meer

"Welke leerling herkent dit niet?” educatieve strip

Stel: je verhuist als tiener tegen je zin van een dorp naar de stad...

Meer

“Dus toen ik geboren werd gebeurde dat nog” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik merk bij mijn leerlingen dat er grote verschillen onderling zijn qua wat ze weten van de Tweede Wereldoorlog...

Meer

“Waarom zeg je dat eigenlijk?” Meester Bart werkt op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer.

Ik geef les in Amsterdam-Zuidoost, een gebied met wel 170 verschillende culturen...

Meer

Leren van de geschiedenis? 65 jaar mensenrechten

‘De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een lijst van idealen’, zegt een collega...

Meer

Herdacht: de opstand in Sobibor

In 1943 kwamen negentien treinen vanuit Westerbork in Sobibor aan...

Meer

Antisemitisme onderzoek

Het rapport van het onderzoeksbureau Panteia, in opdracht van de Anne Frank Stichting, toont aan dat in het afgelopen jaar…

Meer

Stilte voor de storm

Zomaar een foto uit de Tweede Wereldoorlog, gemaakt door een Duitse militair...

Meer

Hulplijn

Hoe denken eerstejaars Pabo studenten over lesgeven over Anne Frank? Hoe staat het met hun kennis? Met collega Guido…

Meer

"Hé, daar breng ik de krant!" Piet van Ledden geeft in aanloop naar 4-5 mei een gastles

In de aanloop naar 4 en 5 mei heb ik een gastles gegeven op mijn oude basisschool in Nunspeet...

Meer

Mensenrechten, hè wat saai Mensenrechten, hé wat saai

Het imago van mensenrechten is niet zo positief, want veel leerlingen vinden het maar een abstract en dus wat saai…

Meer

Dag tegen racisme Dag tegen racisme

Je denkt op 21 maart misschien aan het begin van de lente, maar ik heb het over de internationale antiracisme dag van de VN...

Meer

Antisemitisme bestrijding Een belangrijk speerpunt van ons werk

De Anne Frank Stichting besteedt relatief veel tijd, menskracht en energie aan het tegengaan en bestrijden van antisemitisme...

Meer

Antisemitisme Achtergronden en wat doe je er aan...

'Jood’ is cool ontdekte een Leidse taalwetenschapper onlangs...

Meer

Vergeten slachtoffers Vergeten slachtoffers

‘Waarom is alleen Anne zo beroemd?' vraagt Mustafa tijdens een les op Openbare Basisschool de Piramide, in Haarlem, ‘er zijn…

Meer

'De leukste ideeën!' 'Docenten hebben vaak de leukste ideeën!'

Lies Schippers van de afdeling Educatie ziet graag dat docenten hun ideeën uitwisselen...

Meer

Een bijzondere groepsontvangst Een bijzondere groepsontvangst in het museum

Anja van ’t Hoenderdaal is educatief medewerker Groepsontvangsten...

Meer

Partnerscholen Column

Het idee voor Partnerscholen is ontstaan vanuit de wens om vaker en duurzamer met docenten samen te werken.

Column