Op last van de nazi’s moeten alle Joodse leerlingen na de zomer van 1941 naar Joodse scholen. De maatregel is een van de vele anti-Joodse maatregelen die de nazi’s afkondigen, waarbij Joden meer en meer worden geïsoleerd. Anne Frank en haar zus Margot gaan naar het Joods Lyceum aan de Voormalige Stadstimmertuin 1, een van de 25 Joodse scholen in Amsterdam. Hun docenten zijn eveneens Joods.
Saamhorigheid
Anne en Margot moeten hun oude school verlaten en op hun nieuwe school hun weg vinden, samen met hun medeleerlingen en docenten. Ze sluiten nieuwe vriendschappen en boeken goede schoolresultaten. Er zijn ook bekenden, zoals Albert Gomes de Mesquita, klasgenoot van Anne op de Montessorischool. Hij vertelt later over zijn tijd op het Joods Lyceum: ‘Volgens mijn moeder ging ik er huppelend naartoe. Ik vond het er waarschijnlijk zo fijn door het gevoel van saamhorigheid; we maakten allemaal hetzelfde mee.’
Weg
De docenten en leerlingen proberen het schoolleven zo normaal mogelijk te laten verlopen. Maar weinig is normaal, zeker in het schooljaar 1942-1943: leerlingen en docenten worden opgepakt en gedeporteerd of duiken onder, de klassen worden steeds leger en het docententeam steeds kleiner. Yakov Arnon, leraar boekhouden, zegt daarover later: ‘Je kwam de school binnen en je vroeg – of je vroeg niet, maar je dacht: wie is er weg? Niet: wie is er nog? Maar, wie is er weg? Je wist nooit van de mensen die weg waren, of ze gepakt waren of ondergedoken. Ze waren weg. Dat was voor de school een verschrikkelijke zaak.’ (Absent, 2001)
Anne en Margot blijven een jaar op het Joods Lyceum; op 6 juli 1942 duiken zij met hun ouders onder in het Achterhuis aan de Prinsengracht. ‘Nu bekijk ik m'n eigen leven en merk dat één tijdperk ervan onherroepelijk afgesloten is. De onbezorgde kommerloze schooltijd komt nooit meer terug’, schrijft Anne in haar dagboek op 7 maart 1944.
Vermoord
Het Joods Lyceum bestaat uiteindelijk twee jaar. In totaal krijgen meer dan 500 leerlingen er les van 44 leraren. De helft van deze leerlingen, waaronder Anne en Margot, en 35% van deze docenten wordt tijdens de Holocaust vermoord door de nazi’s en hun handlangers.