Hoe ziet dit scholingsaanbod eruit?
De nieuwe modules ondersteunen docenten bij het behandelen van de Holocaust op een historisch verantwoorde en betekenisvolle manier. Daarbij is er aandacht voor de betekenis van deze geschiedenis voor burgerschap en de samenleving van vandaag. Samen met docenten ontwikkelden de zes instellingen vijf thema’s over de geschiedenis van de Holocaust, de relevantie ervan voor het begrijpen van hedendaagse ontwikkelingen en richtlijnen voor het lesgeven hierover. Ook reflecteren docenten op hun eigen keuzes in de klas: welke taal, bronnen en beelden gebruik je, en waarom?
Elke module vraagt ongeveer twee uur studietijd en kan afzonderlijk worden gevolgd bij een van de zes instellingen. Het aanbod combineert kennisverdieping, praktische handvatten, didactische vaardigheden en zorgvuldig geselecteerde bronnen. Zo ondersteunt het zowel beginnende als ervaren docenten in het voortgezet onderwijs en mbo bij het vormgeven van lessen over de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust.
Vijf modules
*= Basis, voor beginnende docenten met weinig tot gemiddelde kennis van de Holocaust
**= Verdiepend, voor de ervaren docenten met gemiddeld tot veel kennis van de Holocaust
1. Omgaan met dadertaal*
Deze module richt zich op het herkennen en duiden van dadertaal, in het bijzonder de taal die de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten. Taal speelt een belangrijke rol bij het lesgeven over de Holocaust. Propaganda, ontmenselijkende taal en het misbruik van woorden om mensen te stereotyperen en vooroordelen te versterken zijn belangrijke onderwerpen binnen deze thematiek.
Voor de nazi’s was taal een krachtig instrument: om propaganda te verspreiden, mensen te ontmenselijken en leugens en misleiding te legitimeren. Ook vandaag de dag heeft taal grote invloed op hoe we naar de wereld kijken. Welke bronnen gebruik je, en wat staat er eigenlijk echt?
2. De Holocaust in 3 lessen *
Je wilt in je lessen aandacht besteden aan de Holocaust, maar hebt beperkte tijd. Hoe pak je dat aan op een manier die beklijft? Wat behandel je, welke bronnen gebruik je en welke materialen kun je inzetten?
In deze workshop leer je een eigen lesplan op te stellen, zodat je op een aansprekende en verantwoorde manier lessen over de Holocaust kunt vormgeven.
Deelnemers maken kennis met persoonlijke verhalen, reflecteren op brongebruik en passen richtlijnen toe op hun eigen lespraktijk. Ze gaan naar huis met een direct inzetbaar lesplan. Deze praktische workshop is bedoeld voor beginnende docenten geschiedenis, mens & maatschappij en burgerschap.
3. Democratische erosie en de Holocaust * *
De afbraak van de democratische rechtsstaat in Duitsland en de opkomst van de nazidictatuur zijn onlosmakelijk verbonden met anti-Joodse maatregelen en de uiteindelijke deportatie en genocide op Europese Joden en andere bevolkingsgroepen. In deze module verdiepen we ons in de volgende vragen:
Hoe konden de democratische fundamenten van de Weimarrepubliek worden ontmanteld en de nazidictatuur ontstaan? Welke politieke ontwikkelingen leidden tot de afschaffing van de democratische rechtsstaat? En wat waren de gevolgen daarvan voor de Duitse bevolking, met name voor Joden, Roma, politieke tegenstanders en zogenoemde ‘asocialen’?
Naast historische verdieping onderzoeken we in hoeverre de politieke ontwikkelingen in de Weimarrepubliek en de nazidictatuur te spiegelen zijn aan onze huidige democratische samenleving, en welke lessen daaruit te trekken zijn.
4. Omgaan met daderschap * *
In lessen over de Holocaust krijgt het daderperspectief vaak weinig aandacht. Om te begrijpen hoe de Holocaust kon plaatsvinden, is het echter belangrijk te kijken naar de mensen en instituties die verantwoordelijk waren. Daders uit Duitsland, Oostenrijk en Nederland waren gewone mensen met families, relaties en een alledaags leven.Onder invloed van propaganda, nationalisme en oorlog konden zij veranderen in vervolgers en uitvoerders van massaal geweld.
In deze workshop onderzoeken we zowel het systeem waarbinnen daderschap mogelijk werd als individuele verhalen, met daderperspectieven uit verschillende plekken waar Nederlandse daders actief waren. Thema’s zijn onder meer verantwoordelijkheid, het herkennen van daderschap, de systematische aard van vervolging en moord, multiperspectiviteit en dadertaal.
5. Omgaan met Antisemitisme * *
De toename van antisemitisme in Europa is ook zichtbaar op scholen. In deze workshop maken docenten kennis met uiteenlopende, zowel historische als actuele vormen van antisemitisme. Centraal staan vragen als: welke vormen bestaan er en hoe herken je antisemitisme? Wat is het verschil met kritiek op Israël als staat? En hoe ervaren Joden in Nederland antisemitisme?
We besteden aandacht aan taalgebruik in de klas en bieden handvatten om antisemitisme bespreekbaar te maken en erop te reageren. Daarnaast verkennen we handelingsperspectieven voor de onderwijspraktijk.
De workshop wordt momenteel doorontwikkeld in samenwerking met docenten. We zoeken daarom scholen die gratis willen deelnemen aan een pilot. Interesse? Mail naar docenten@annefrank.nl o.v.v. “Pilot workshop Holocausteducatie”.